Sêrt İnsan Hakları Derneği (İHD), bölgenin en büyük toplu mezarı olarak bilinen ve usule uygun kazı yapılmayan Newala Qesaba’nın (Kasaplar Deresi) bir kısmının yerleşime açılması, villa ve konut yapılacağı iddiaları üzerine şube binasında basın toplantısı düzenledi. Açıklamayı İHD Eşbaşkanı Zozan Akdoğan Nas okudu.

'TOPLU MEZAR İMARA AÇILIYOR'

Zozan Akdoğan Nas, “Toplu mezar olduğu iddia edilen yerin imara açılması ve bu kapsamda konut yapımı için yerleşime açılmaya çalışılması üzerine çalışma başlatılmıştır. Daha önce yapılan suç duyuruları, basına yansıyan açıklamalar, tanık beyanları ve harita üzerinden yer tespiti değerlendirilmiştir” dedi.

'ÇÖPLÜK ALANA CENAZELER ATILDI'

Savcılık dosyalarına göre İçişleri Bakanlığı, Siirt Valiliği ve Sêrt Belediyesi arasında yapılan resmi yazışmalarda, cenazelerin Newala Qesaba’daki çöplük alana atıldığına dair tutanakların bulunduğunu belirten Zozan Akdoğan Nas, şunları söyledi: “Siirt Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturmasında birçok kişi tanık olarak dinlenmiş, cenazelerin çöplük alana gömüldüğü kabul edilmiştir. Burada yapılan kazılarda bazı cenazeler çıkarılmıştır.”

'ERMENİ VE KELDANİ İDDİALARI'

Zozan Akdoğan Nas, bölgenin 1900’lü yıllarda Ermeni ve Keldanilerin öldürülüp atıldığı, toplu mezarların bulunduğu yönündeki iddiaların da gündemde olduğunu belirtti. Ancak resmi dosyalarda veya tanıklıklarda bu yönde kesin kanıt bulunmadığını ifade etti.

'İHD’NİN TALEPLERİ'

İHD, toplu mezar iddialarının araştırılması ve hakikatin açığa çıkarılması için şu taleplerde bulundu:

* Newala Qesaba’da yapılaşma faaliyetleri derhal durdurulmalıdır. Bu alanın hukuki ve vicdani statüsü gözetilmeli, iş makineleri yerine adaletin ve bilimsel araştırmanın sesi yükselmelidir. 

  * Minnesota Protokolü olarak da bilinen Birleşmiş Milletler Otopsi Protokolü prensiplerine uygun olarak toplu mezar olarak değerledirilen yerlerde kazı çalışmasının gerçekleştirilmesini, kazı çalışması yapılması halinde bağımsız bir araştırma komisyonu kurulmalı ve bu komisyon üyeleri; tarafsız, yeterli ve bağımsız üyelerden oluşmalı, sivil örgütler ve bağımsız gözlemcilerden destek istenmelidir. 

 * Bağımsız ve tarafsız bir hakikat komisyonu kurulmalı; bu alan kriminal, antropolojik ve adli tıp yöntemleriyle titizlikle incelenmelidir. Uzmanlardan oluşan bu komisyon, uluslararası gözlemcilerin denetimine de açık şekilde çalışmalı ve elde edilen bulgular şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılmalıdır. 

 *Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 8. maddesinde düzenlenen ‘özel hayat ve aile hayatına müdahale’ hakkı kapsamında Newala Qesaba’da gömülü olabileceği düşünülen tüm kimliksiz bedenler tespit edilerek ailelerine teslim edilmelidir. Bu yalnızca bir adalet meselesi değil; aynı zamanda bir insanlık görevidir. 

 * Newala Qesaba bir hafıza alanı ilan edilmeli ve geleceğe ibret olması için korunmalıdır. Yapılan binalar yıkılmalı ve imara kapatılmalıdır. Bu topraklarda bir daha benzer acılar yaşanmaması için geçmişle dürüst ve cesurca yüzleşmek şarttır. Newala Qesaba bu anlamda bir toplumsal vicdan mekanı olarak var olmalıdır.”