Birleşmiş Milletler (BM) uzmanları, İran güvenlik güçlerinin Kürt kolberler ile Beluç suxtbarlara (yakıt taşıyıcıları) yönelik silahlı saldırılarına tepki gösterdi. Uzmanlar, İran devlet güçleri tarafından gerçekleştirilen her ölümün bağımsız ve tarafsız şekilde soruşturulması çağrısında bulundu.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi (OHCHR) tarafından 23 Eylül’de yayımlanan açıklamada, kolber ve suxtbarlara yakın mesafeden, uyarı yapılmadan ateş açıldığı ve bazı kişilerin vuruldukları sırada herhangi bir eşya taşımadığı yönündeki raporlara dikkat çekildi.

Açıklamada, 2026 yılının başından bu yana İran sınır güçleri veya Devrim Muhafızları tarafından en az 12 kolberin vurularak katledildiğinin bildirildiği belirtildi. Son iki ayda ise sınır muhafızlarının açtığı doğrudan ateş sonucu 7 kolberin yaşamını yitirdiği aktarıldı.

‘YOKSULLUĞUN BEDELİNİ CANLARIYLA ÖDEMEMELİLER’

BM uzmanları, kolber ve suxtbarların İran’daki ekonomik olarak en dezavantajlı kesimler arasında bulunduğunu belirterek, sınır bölgelerinde mal ve yakıt taşıyarak geçimlerini sağlamaya çalıştıklarını ifade etti.

Uzmanlar, “Bu yoksulluğun bedelini canlarıyla ödememeliler” dedi.

Açıklamada, 28 Temmuz’da Merîwan’da evinden ayrıldıktan sonra katledilen 44 yaşındaki Madeh Kermanî’nin de örneklerden biri olduğu belirtildi. Kermanî’nin yanında herhangi bir eşya bulunmadığı halde vurulduğu, yetkililerin ailesine ölümün sınır tepelerinden düşme sonucu gerçekleştiğini söylediği, ancak adli tıp kayıtlarının başından vurulduğunu gösterdiği aktarıldı.

28 yaşındaki Mîlad Tabad’ın ise sınır muhafızları tarafından başından vurulmasının ardından aylarca yoğun bakımda kaldığı ve 18 Ağustos 2026’da yaşamını yitirdiği kaydedildi.

BM uzmanları, gümrük yasalarının ihlal edildiğinden şüphelenilmesinin dahi ateşli silah kullanımını haklı çıkarmayacağını vurguladı.

13 SUXTBARIN ÖLDÜRÜLDÜĞÜ BİLDİRİLDİ

Açıklamada, Beluç suxtbarların da benzer saldırılarla karşı karşıya kaldığı belirtildi. Ocak-Ağustos 2026 arasında askeri ve güvenlik güçlerinin ateş açması, kovalamacalar ve diğer saldırılarla bağlantılı olarak en az 13 suxtbarın öldürüldüğü bildirildi.

BM uzmanları, İran makamlarının kolber ve suxtbar ölümlerine ilişkin resmi istatistik yayımlamadığını, ölümlerin büyük ölçüde aileler ve sivil toplum örgütleri tarafından kayıt altına alındığını belirtti.

Uzmanlar, yaşanan her ölümün İran’ın “derhal, bağımsız ve tarafsız bir soruşturma yürütme yükümlülüğünü” gündeme getirdiğini ifade ederek, ailelerin gerçeğe, hesap verebilirliğe ve tazminata hakkı olduğunu vurguladı.

Açıklama, İran’daki insan hakları durumundan sorumlu Özel Raportör Mai Sato, yargısız infazlar konusundaki Özel Raportör Morris Tidball-Binz, aşırı yoksulluk ve insan hakları konusundaki Özel Raportör Elena Carolina Díaz Galán ile Azınlık Sorunları Özel Raportörü Nicolas Levrat tarafından yapıldı.