Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Gazze’deki ekonomik yıkımın “dünyada şimdiye kadar kaydedilen en ağır ekonomik kriz” olduğunu bildirdi.

UNCTAD’ın 24 Eylül’de yayımladığı rapora göre, Gazze’de kişi başına düşen günlük GSYH 58 sente geriledi. Bu rakam, 2022’deki zaten düşük seviyenin yüzde 83 altında. Aynı dönemde fiyatların ise yüzde 274 arttığı belirtildi.

EKONOMİK FAALİYETLERİN YÜZDE 92’Sİ YOK OLDU

Rapora göre İsrail’in askeri operasyonları Gazze’deki ekonomik işletmelerin yüzde 92’sini yok etti. Sanayi faaliyetleri ve tarımsal üretim yüzde 94 oranında gerilerken, tarıma elverişli arazilerin yalnızca yüzde 1,5’inin halen kullanılabilir ve erişilebilir durumda olduğu kaydedildi.

Gazze’de çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90’ından fazlasının işsiz olduğu ve 2023’ten bu yana yüz binlerce işin kaybedildiği belirtildi. Çalışma gelirlerindeki toplam kaybın ise 2,8 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor.

Konut sektörü de ağır hasar gördü. UNCTAD, 2025 itibarıyla konut alanındaki hasarın yaklaşık 19 milyar dolar olduğunu, Gazze’nin yeniden toparlanması ve yeniden inşası için gereken toplam kaynağın ise 71,5 milyar dolar olarak hesaplandığını bildirdi.

Raporda, Gazze’de nüfusun tamamının ekonomik krizden etkilendiği ve tarımsal üretimdeki çöküş nedeniyle halkın gıda konusunda büyük ölçüde insani yardıma bağımlı hale geldiği vurgulandı.

BATI ŞERİA’DA DA EKONOMİK BASKI ARTIYOR

UNCTAD, Batı Şeria’daki ekonomik koşulların da kötüleştiğine dikkat çekti. Yerleşimlerin genişlemesi nedeniyle topraklara ve doğal kaynaklara erişimin azaldığı, zorunlu yerinden edilmelerin arttığı ve 2025’te kişi ve malların hareketine yönelik kısıtlamaların daha da sıkılaştırıldığı belirtildi.

Kuruma göre Batı Şeria’nın kriz öncesindeki kişi başına GSYH seviyesine dönmesi yıllar, Gazze’nin ise on yıldan daha uzun bir süre alabilir.

BANKACILIK SİSTEMİ İÇİN  UYARI

Raporda Filistin yönetiminin bütçe krizine ve bankacılık sistemindeki risklere de dikkat çekildi. Kamu gelirlerindeki düşüş, dış yardımların azalması ve gelir kesintileri nedeniyle Filistin yönetiminin yerel bankalardan daha fazla borçlandığı belirtildi.

UNCTAD, mevcut koşulların devam etmesi halinde bankacılık sisteminin çökmesinin tüm ekonomiyi felç edebileceği uyarısında bulundu.

BM kuruluşu, kalıcı bir ateşkesin sağlanmasının ardından uluslararası toplumun Gazze ve Batı Şeria’nın yeniden inşası için “büyük ölçekli” mali ve teknik destek sağlaması gerektiğini vurguladı.