İsviçre’nin Cenevre kentinde, 15 Kasım 1937’de idam edilen Pir Seyit Rıza ve yoldaşları, idamlarının 89. yılında düzenlenen etkinlikle anıldı.
Anma programında Pir Seyit Rıza’nın yaşamını ve mücadelesini anlatan sinevizyon gösterimi yapıldı. Katılımcılar şiirler okurken, Koma Med Ra da seslendirdiği deyişlerle programa katkı sundu. Duygusal anların yaşandığı etkinlikte Dersim’in tarihsel hafızası, 1937-1938 Dersim Tertelesi ve sürgünün toplumsal sonuçları ele alındı.
Etkinlikte konuşan İsviçre Demokratik Alevi Federasyonu (FEDA) Eş Sözcüsü Songül Aslan, Dersim’in hakikatiyle yüzleşilmeden adaletin, adalet sağlanmadan da barışın mümkün olmayacağını vurguladı.
Pir Seyit Rıza ve arkadaşlarının 15 Kasım 1937’de Elazığ Buğday Meydanı’nda idam edildiğini hatırlatan Songül Aslan, Dersim’de yaşananların sıradan bir askeri harekat olmadığını belirtti. Songül Aslan, yaşananların bir halkın varlığını, iradesini, inancını, dilini ve yaşam biçimini hedef alan sistematik bir imha ve inkâr politikası olduğunu ifade etti.
Dersim’de insanların katledildiğini, köylerin yakıldığını, çocukların ailelerinden koparıldığını, kadınların zorla ailelerinden alındığını ve on binlerce insanın sürgün edildiğini kaydeden Songül Aslan, bu politikaların toplumsal hafızada derin yaralar açtığını söyledi. Songül Aslan, kutsal mekânların, Ocak sisteminin, Pirlik kurumunun ve Raa Haq Alevi inancının toplumsal örgütlenmesinin de hedef alındığını belirtti.
‘SÜRGÜN, İNKÂR VE ASİMİLASYONUN SONUÇLARI BUGÜN DE YAŞANIYOR’
Avrupa’da yaşayan Alevi toplumunun önemli bir kesiminin sürgün, zorunlu göç ve tarihsel baskıların sonuçlarını taşımaya devam ettiğine dikkat çeken Songül Aslan, dilin, inancın, kültürün ve geleneksel yaşam biçiminin kuşaklar arasında aktarılmasında ciddi kopuşlar yaşandığını dile getirdi.
Bu kopuşların giderilmesi için örgütlü toplumsal mücadelenin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Songül Aslan, Avrupa’daki Alevi kurumlarının yalnızca dernek ve federasyon yapıları olarak kalmaması gerektiğini söyledi. Bu kurumların dilin, inancın, kültürün, yol ve erkânın yaşatıldığı toplumsal alanlara dönüşmesi gerektiğini ifade etti.
Çocuklara ana dilin, tarihin ve Raa Haq Alevi inancının aktarılmasının önemine işaret eden Songül Aslan, Pirlerin, anaların ve Ocakların bilgisinin gelecek kuşaklara taşınması gerektiğini belirtti.
FEDA’NIN TALEPLERİ SIRALANDI
FEDA adına taleplerini de açıklayan Songül Aslan, şu başlıkları sıraladı:
- Pir Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması, naaşlarının ailelerine teslim edilmesi,
- Dersim Tertelesi'ne ilişkin tüm devlet arşivlerinin açılması,
- Ailelerinden zorla alınan kayıp çocukların akıbetinin açıklığa kavuşturulması,
- Toplu mezarların bilimsel yöntemlerle incelenmesi ve yaşamını yitirenlerin kimliklerinin belirlenmesi,
- Dersim’de yaşananlara ilişkin devlet sorumluluğunun kabul edilmesi ve resmî özür dilenmesi,
- Raa Haq Alevi inancına, Ocak sistemine, yol ve erkâna yönelik baskı ve asimilasyon politikalarına son verilmesi, inanç özgürlüğünün anayasal güvence altına alınması.
Mücadelelerinin intikam değil, adalet mücadelesi olduğunu vurgulayan Songül Aslan, geçmişle yüzleşmenin ve hakikatin açığa çıkarılmasının önemine dikkat çekti. Songül Aslan, halkların eşit ve özgür yaşayabileceği demokratik bir toplumsal düzenin kurulması gerektiğini ifade etti.