Mars uykuda ama ölü değil: Volkanik hareketlilik ihtimali var

Mars atmosferinde hidrojen klorür gazı tespit edildi. Alba Mons volkanik bölgesindeki çatlaklardan kaynaklandığı düşünülen gaz, gezegenin jeolojik açıdan tamamen hareketsiz olmadığına ve yer altında hala ısı bulunduğuna işaret ediyor.

Mars’ta aktif volkanik patlama ya da lav akışı gözlemlenmemiş olsa da yeni araştırmalar Kızıl Gezegen’in yer altında hâlâ jeolojik hareketlilik barındırabileceğini gösteriyor. ESA’nın ExoMars Trace Gas Orbiter uzay aracı, Mars atmosferinde hidrojen klorür (HCl) gazı tespit etti. Bilim insanlarına göre bu gaz, yüzeyin altındaki magmatik faaliyetlerle bağlantılı olabilir.

Sky at Night Magazine’in aktardığı araştırma, Mars’ın jeolojik açıdan tamamen ölü olmadığını, yalnızca uykuda olabileceğini ortaya koyuyor. Dünya’da hidrojen klorür gazı, sıcak magmanın yüzeye yakın bölgelerde oluşturduğu volkanik gaz salımlarında görülebiliyor. Bu nedenle Mars atmosferinde tespit edilmesi, gezegende hâlâ devam eden ya da yakın geçmişte gerçekleşmiş volkanik süreçlerin işareti olarak değerlendiriliyor.

GAZIN KAYNAĞI YÜZEYDEKİ ÇATLAKLAR OLABİLİR

Hidrojen klorür gazı, Mars’ın Alba Mons bölgesinde tespit edildi. Uzay aracının görüntüleri bu bölgede yüzey çatlaklarının bulunduğunu gösterirken, gazların hareketine ilişkin hesaplamalar da HCl’nin bu çatlaklardan atmosfere sızmış olabileceğine işaret ediyor.

Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre gaz, gezegenin derinliklerinde üretiliyor ve çatlaklar boyunca yüzeye doğru ilerliyor olabilir. Mars kışında bu çatlakların üzeri buz tabakasıyla kaplandığı için gazın çıkışı engelleniyor. Yaz aylarında buzun ortadan kalkmasıyla birlikte hidrojen klorür atmosfere salınıyor. Bu mekanizma, gaz emisyonlarının mevsimsel değişimini de açıklayabilir.

Araştırmanın yazarlarından, Polonya Bilimler Akademisi Uzay Araştırmaları Merkezi profesörü Daniel Mège, Sky at Night Magazine’e yaptığı açıklamada, bulguların Mars’ın yakın zamana kadar volkanik faaliyetlere olanak tanıyacak kadar iç ısıyı koruduğunu, bunun bugün de devam ediyor olabileceğini gösterdiğini söyledi.

MARS’TA YAŞAM İHTİMALİ YENİDEN GÜNDEMDE

Araştırmanın sonuçları, Mars’ta geçmişte ya da bugün yaşam bulunma ihtimaline ilişkin tartışmaları da yeniden canlandırdı. New Scientist dergisine göre gezegenin derinliklerinde korunmuş olabilecek ısı, mikroorganizmaların Mars yüzeyindeki aşırı soğuk koşullardan korunabileceği ortamların varlığına olanak sağlayabilir.

Araştırmaya katılan Bern Üniversitesi’nden Nicolas Thomas ise bulgular konusunda temkinli yaklaşıyor. Hidrojen klorürün gerçekten çatlaklardan çıktığının doğrudan gözlemlenmesi gerektiğini belirten Thomas, yine de olası sonuçların önemine dikkat çekti.

Mars’ta sıcaklıkların ekvator bölgesinde bile geceleri eksi 70 ila eksi 80 dereceye kadar düşebildiğini hatırlatan Thomas, gezegende sürekli sıcak su kaynaklarının bulunmasının yaşam arayışını önemli ölçüde değiştirebileceğini ifade etti.

Bilim insanları için henüz Mars’ta yaşam bulunduğunu gösteren bir kanıt yok. Ancak yeni bulgular, gezegenin yüzeyinin altında yaşamı destekleyebilecek ısı kaynaklarının bulunma ihtimalini güçlendiriyor.