Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne hitabında, Avusturya, Danimarka, Almanya, Yunanistan ve Hollanda’nın Ruanda’da geri gönderim merkezi kurma planını değerlendirdi. Berset, göç politikalarının uluslararası hukuk ve özellikle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ile uyumlu olması gerektiğini belirterek, Avrupa Konseyi’nin üye devletlerle işbirliğine hazır olduğunu söyledi.
Beş ülkenin temsilcilerinin de katıldığı toplantıda konuşan Berset, söz konusu merkezlerin iltica sistemleri üzerindeki baskıyı hafifletebileceğini ancak güvenlik ve hukuka uygunluğun birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti. Berset, “Sözde ‘geri gönderim merkezleri’ iltica sistemleri üzerindeki baskıyı hafifletmeye yardımcı olabilir. Ancak güvenlik ve hukuka uygunluk el ele gider. Bu önlemler uluslararası hukukla, özellikle de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile tutarlı olmalıdır” dedi.
Berset, göç politikalarının insan hakları hukukuyla uyumlu hale getirilmesi gerektiğini vurgulayarak, Ruanda ile göç merkezleri üzerinde çalışan beş ülke dahil olmak üzere üye devletlere bu konuda destek sunmaya hazır olduklarını belirtti.
Avusturya, Danimarka, Almanya, Yunanistan ve Hollanda hükümetleri, Ruanda ile birlikte yürütülecek projeyi 16 Kasım 2026’da duyurmuştu. Plan kapsamında, menşe ülkelerine geri gönderilemeyen ve iltica başvuruları reddedilen yetişkin sığınmacıların Ruanda’ya gönderilmesi, burada topluma entegre olmaları veya kendilerini kabul etmeye hazır başka bir üçüncü ülkeye yerleştirilmeleri öngörülüyor.
‘GÖÇ POLİTİKALARI ULUSLARARASI HUKUKA UYGUN OLMALI’
Devletlerin kendi göç politikalarını belirleyebilmesi gerektiğini de ifade eden Berset, düzensiz göçle mücadele ve caydırıcılık amacıyla farklı yöntemlerin değerlendirilebileceğini söyledi. Berset, Kişinev Bildirgesi'ne atıfta bulunarak devletlerin farklı yaklaşımlar geliştirebilmesinin önemine dikkat çekti.
Bununla birlikte Berset, Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi tarafından Ruanda hakkında tespit edilen riskleri hatırlattı. Bu kapsamda Ruanda'nın insan hakları sicilinin zayıf olduğunu, iltica başvurularının değerlendirilmesine ilişkin prosedür ve kurumlarında ciddi ve sistematik eksiklikler bulunduğunu ve geri göndermeme (non-refoulement) ilkesine uyulmaması yönünde bir geçmişinin olduğunu belirtti.
‘AİHM PLANIN HUKUKA UYGUNLUĞUNU DEĞERLENDİREBİLİR’
Berset, bireysel vakaların Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) önüne gelmesinin kaçınılmaz olduğunu ve mahkemenin planın AİHS ile uyumlu olup olmadığını değerlendireceğini söyledi.
Üye devletlerin Kişinev Bildirgesi kapsamında AİHS’ye bağlılıklarını ve Avrupa Mahkemesi’nin bağımsızlığına verdikleri desteği olumlu karşıladığını belirten Berset, göç planı konusunda Avrupa Konseyi’nin rehberliğine başvurulmamasını eleştirdi.
Göç politikalarına ilişkin tartışmaların Avrupa Konseyi bünyesinde yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Berset, üye devletlerin bu konuda ortak bir tartışma ve işbirliği zemini oluşturmasının önemine dikkat çekti.
AVRUPA SİYASİ TOPLULUĞU ZİRVESİ’Nİ DEĞERLENDİRDİ
Berset, 12-13 Kasım’da Dublin’de düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu (AST) zirvesine katılımına da değindi. Kıtanın farklı ülkelerinden liderlerle Avrupa’nın artan askeri kapasitesinin güçlü demokratik temellerle desteklenmesinin önemini görüştüklerini aktardı.
Avrupa Konseyi ile AST arasındaki işbirliğinin giderek güçlendiğini belirten Berset, Avrupa Konseyi’nin geniş Avrupa coğrafyasında somut sonuçlar ortaya koyabilecek önemli bir kurum olarak görüldüğünü söyledi.
Avrupa Konseyi’nin karar alma organı olan Bakanlar Komitesi, üye devletlerin ulusal politikalarını eşit koşullarda tartıştığı ve ortak sorunlara kolektif yanıtlar geliştirdiği hükümetler arası bir platform olarak faaliyet yürütüyor.