AİHM, DEM Parti Amed Milletvekili Adalet Kaya’nın 2020’de makul şüphe olmaksızın tutuklanması nedeniyle Türkiye’nin özgürlük ve güvenlik hakkını ihlal ettiğine hükmetti. Mahkeme, Türkiye’nin Kaya’ya 5 bin euro tazminat ve masraf ödemesine karar verdi.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), kadın hakları aktivisti ve DEM Parti Amed Milletvekili Adalet Kaya’nın 2020’de tutuklanmasına ilişkin davada Türkiye’yi mahkum etti. Mahkeme, Türk makamlarının Adalet Kaya’nın eylemleri ile “örgüt üyeliği” arasında bağlantı kuramadığını belirterek Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 5’inci maddesinin ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi.
Amed merkezli Rosa Kadınlar Derneği’nin başkanı olan Adalet Kaya, 22 Mayıs 2020’de PKK ve KCK ile bağlantılı olduğu iddiasıyla gözaltına alındı. Bir gün sonra “silahlı terör örgütüne üyelik” suçlamasıyla tutuklandı. Adalet Kaya, yargılanmayı beklerken 18 Ağustos 2020’de serbest bırakıldı.
Adalet Kaya hakkındaki suçlamalar; Rosa Kadınlar Derneği’nin Kürt kadın örgütleriyle iddia edilen ilişkilerine, isimsiz bir tanığın ifadelerine, gösteri ve basın açıklamalarına katılımına, telefon görüşmelerine ve aramalarda ele geçirilen materyallere dayandırıldı.
AİHM, isimsiz tanığın iddialarını belirsiz ve kanıtlanmamış buldu. Mahkeme, dernek yöneticilerinin PKK’den talimat aldığına ilişkin kanıt sunulmadığını ve derneğin yasal faaliyetlerinin yasa dışı olduğunun gösterilemediğini kaydetti.
İFADE VE ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ VURGUSU
Mahkeme, Adalet Kaya’nın gösteri ve basın etkinliklerindeki konuşmalarının ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Rosa Kadınlar Derneği’nin faaliyetlerinin de AİHS’nin 11’inci maddesiyle güvence altına alınan toplanma ve örgütlenme özgürlüğü kapsamında olduğunu vurguladı.
Türk makamlarının Adalet Kaya’nın katıldığı etkinlikleri ve atılan sloganları listelediğini ancak bunların suçlamalarla bağlantısını açıklayamadığını belirten AİHM, aramalarda ele geçirilen yayınların, pankartın, el yazısı notun ve sarı, kırmızı, yeşil kumaşın da tek başına terör örgütü üyeliği şüphesini haklı çıkarmadığını değerlendirdi.
MİLLETVEKİLİ SEÇİLDİ, YARGILAMA DURDURULDU
Adalet Kaya, hakkında devam eden ceza davası sürerken Mayıs 2023’te DEM Parti’den Amed milletvekili seçildi. Diyarbakır 11’inci Ağır Ceza Mahkemesi, parlamenter dokunulmazlığı nedeniyle 4 Mart 2024’te yargılamayı askıya aldı.
AİHM, Türkiye’nin Adalet Kaya’ya 4 bin euro manevi tazminat ile 1.000 euro yargılama gideri olmak üzere toplam 5 bin euro ödemesine hükmetti.
