Türkiye'de tarım sektörü, son yıllarda artan üretim maliyetleri, iklim kaynaklı riskler ve üretimdeki dalgalanmalarla dikkat çekiyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2024 yılında bitkisel üretim, bir önceki yıla kıyasla tahıllar ve diğer tarla ürünlerinde yüzde 5 azalarak yaklaşık 75,5 milyon tona geriledi. Buna karşılık sebze üretimi yüzde 5,6 artışla 33,6 milyon tona, meyve, içecek ve baharat bitkileri üretimi ise yüzde 2,1 artışla 28 milyon tona ulaştı.

Üreticiler ise özellikle mazot, gübre, yem, tohum ve zirai ilaç gibi temel tarımsal girdilerde yaşanan maliyet artışlarının üretim üzerindeki olumsuz etkilerini sık sık dile getiriyor. Özellikle Kürdistan'da artan zamlar ve maliyetler nedeniyle birçok çiftçi tarım arazisini satmak zorunda kalarak borçlarını kapatmaya çalışıyor.

Çiftçilerin son dönemde yaşadığı zorluklara ilişkin değerlendirmelerde bulunan Çiftçi-Sen Onursal Başkanı Abdullah Aysu, Türkiye'de tarımın serbest piyasa politikaları nedeniyle gerilediğini belirterek, çözümün demokratik ve üretici odaklı kooperatifleşme olduğunu söyledi.

Türkiye tarımının uzun yıllardır yapısal sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirten Aysu, uygulanan politikaların üreticiyi zor durumda bıraktığını söyledi.

Aysu, "Türkiye tarımı 1980'den bu yana sürekli kötüye gidiyor. Bunun temel nedeni tarımın serbest piyasaya bırakılmasıdır. Devletin destekleme kurumları özelleştirildi. Bu kurumlar ortadan kalkınca çiftçiler şirketlerle yüz yüze kaldı" dedi.

'MALİYET NEDENİYLE ÇİFTÇİ ÜRETİMDEN VAZGEÇİYOR'

Endüstriyel tarım modelinin üreticinin maliyetlerini artırdığına dikkat çeken Aysu, "Tarım sistemi endüstriyel tarıma dönüştüğü için üretim girdileri şirketler tarafından sağlanıyor. Kamu tarafından piyasayı düzenleyecek kurumlar da kalmadığı için girdi fiyatları her yıl artıyor. Buna karşılık ürün fiyatları düşük belirleniyor. Dolayısıyla çiftçi sürekli zarar ediyor ve zamanla üretimden vazgeçiyor" ifadelerini kullandı.

'BU KRİZDEN ÇIKIŞ YOLU ÖRGÜTLENMEDİR'

Tarımda yaşanan sorunların çözümünün örgütlü üretimden geçtiğini belirten Aysu, "Her sorunun bir çıkış yolu olduğu gibi bunun da bir çıkış yolu var. Toplumun ekonomik, sosyal ve bağımsız bir şekilde örgütlenmesi gerekiyor. Bunun için de kooperatifler ideal bir modeldir. Kooperatiflerin yalnızca üretim değil, pazarlama konusunda da etkin olması gerekiyor. Çiftçi ürününü ham madde olarak satmamalı. Ürününü işleyerek katma değer oluşturmalı ve bunu kooperatif aracılığıyla pazarlamalıdır. Böylece aracılar ortadan kalkar, onların aldığı pay üreticide kalır. Bu sayede maliyetlerin üstesinden gelinebilir ve Türkiye tarımı yeniden güçlenebilir" diye konuştu.

'DEMOKRATİK İŞLEYİŞ EKSİK'

Türkiye'deki kooperatiflerin beklenen başarıyı sağlayamadığını da dile getiren Abdullah Aysu, bunun nedeninin demokratik işleyiş eksikliği olduğunu savundu.

Aysu, "Bugüne kadar kooperatiflerin çok başarılı olamamasının nedeni yukarıdan aşağıya kurulmuş olmalarıdır. Üreticiler söz ve karar sahibi olamadıkları için kooperatiflere yabancılaşıyor. Kooperatiflerin gerçek anlamda üreticiler tarafından kurulması ve yönetilmesi gerekiyor. Başkanlar ikinci kez seçilmemeli ve elde edilen kâr mutlaka üyelere adil şekilde paylaştırılmalıdır" diye vurguladı.