Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 9-11 Haziran tarihlerinde Strasbourg’da gerçekleştirilen 1563. İnsan Hakları (DH) toplantısında, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) uygulanmayan kararlarını yeniden değerlendirdi.

Komite, Selahattin Demirtaş ve diğerleri grubuna ilişkin kararında, dönemin milletvekilleri olan başvurucuların suç işlediklerine dair makul şüpheyi destekleyen yeterli delil bulunmaksızın tutuklandıklarının AİHM tarafından tespit edildiğini hatırlattı. 

Kararda ayrıca tutuklamaların siyasi bir amaç taşıdığı, milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılması ve siyasi konuşmalar nedeniyle haklarında yürütülen işlemlerin öngörülebilirlik ve hukukilik kriterlerini karşılamadığı vurgulandı.

SİYASİ MOTİVASYON DEVAM EDİYOR

Bakanlar Komitesi, AİHM’in yakın tarihte verdiği “Selahattin Demirtaş (No. 4)” kararına atıfta bulunarak, iç hukuk mahkemelerinin dayandığı delillerin ne Selahattin Demirtaş’ın ne de Figen Yüksekdağ’ın tutukluluğunu veya mahkûmiyetini haklı çıkarmaya yeterli olmadığını belirtti.

Komite, söz konusu kararın, daha önceki değerlendirmelerini doğruladığını ifade ederek, davaların temelindeki siyasi motivasyonun varlığını sürdürdüğü sonucuna vardı.

DERHAL SERBEST BIRAKILMALILAR

Kararda, Türk makamlarına Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın “mevcut tüm araçlar kullanılarak derhal serbest bırakılmasının sağlanması” yönündeki çağrı bir kez daha yinelendi.

Üye devletlerin AİHM kararlarını uygulama yükümlülüğünün koşulsuz olduğunun hatırlatıldığı kararda, Anayasa Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi’nin başvurulara ilişkin karar vermede ilerleme kaydetmemesinden duyulan “derin endişe” de dile getirildi.

Komite, her iki mahkemenin de başvurucuların şikâyetlerini daha fazla gecikmeye yol açmadan ve AİHM kararlarıyla tam uyum içinde ele alması gerektiğini vurguladı.

SEÇİLME HAKKI VE YARGILAMALARIN SONUÇLARI

Kararda, daha önce aynı dava grubunda yer alan ve artık tutuklu bulunmayan başvuruculara ilişkin gelişmeler memnuniyetle karşılandı.

Komite ayrıca Türk makamlarından, eski HDP milletvekili Burcu Çelik Özkan’ın kesinleşen mahkeme kararları sonrasında seçimlerde aday olma hakkını koruyup korumadığını netleştirmesini istedi. 

Yetkililerden, dava grubundaki başvurucular hakkında yürütülen ceza davalarının doğurduğu tüm olumsuz sonuçların giderilmesi ve seçilme hakkı da dahil olmak üzere hakların eski haline iadesinin sağlanması talep edildi.

DOSYA EYLÜL AYINDA YENİDEN GÖRÜŞÜLECEK

Bakanlar Komitesi, Demirtaş ve Figen Yüksekdağ dosyasındaki bireysel tedbirler ile genel önlemlere ilişkin incelemesini Eylül 2026’da yapılacak 1569. İnsan Hakları toplantısında sürdürme kararı aldı.

Komite ayrıca Türk makamlarından, Kürt sorununun çözümüne yönelik çalışmalar kapsamında oluşturulan “Ulusal Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu”nun tavsiyeleri doğrultusunda alınan veya planlanan tedbirler hakkında düzenli bilgi vermesini istedi.

UMUT HAKKI GÜNDEME ALINMADI

Komite, daha önce Önder Apo’nun da yer aldığı ve kamuoyunda “Gurban Grubu” olarak bilinen dosyayı Eylül 2025 toplantısında ele almış ve Türkiye’den gerekli düzenlemeler konusunda bilgi talep etmişti. Ancak Haziran 2026 toplantısında “umut hakkı” başlığı gündeme alınmadı.