Afganistan’da uzun yıllar süren savaşların ardından ormanların yeniden oluşturulmasına yönelik çalışmalar meyvelerini vermeye başladı. AFP’nin haberine göre, ülkenin kuzeydoğusundaki Şar Bağ köyü gibi birçok bölgede halk, ağaçlandırma projeleri sayesinde kaybedilen yeşil alanları geri kazanmaya çalışıyor.

Uzmanlar, Sovyet işgalinin başladığı 1979 yılından 2000’li yılların başına kadar Afganistan’daki ormanlık alanların yaklaşık yarısının yok olduğunu belirtiyor. 

Özellikle doğudaki sedir ve meşe ormanları kaçak kereste ticareti nedeniyle tahrip edilirken, ülkenin orta ve kuzey kesimlerindeki fıstık ağaçları da yakacak ihtiyacı için kesildi.

ORMANLAR YÜZÖLÇÜMÜNÜN SADECE YÜZDE 2,5’İNİ KAPLIYOR

Araştırmacılara göre son yirmi yılda ormansızlaşma önemli ölçüde yavaşladı. Afganistan Ulusal İstatistik Enstitüsü verilerine göre, 2011 ile 2025 yılları arasında ülkenin toplam ormanlık alanı yüzde 35 artış gösterdi.

Buna rağmen ormanlar hâlâ ülke yüzölçümünün yalnızca yüzde 2,5’ini kaplıyor ve bazı bölgelerde ormansızlaşma devam ediyor.

YEREL TOPLULUKLAR ÖNCÜ ROL OYNUYOR

Uzmanlar, sınırlı kaynaklara sahip Afganistan’da ormanların korunmasında en etkili yöntemin yerel toplulukların sürece katılması olduğunu vurguluyor.

Kuzeydoğudaki Şar Bağ köyünde, Aga Han Kalkınma Ağı tarafından desteklenen mikro orman projeleri dikkat çekiyor. 

Japon botanikçi Akira Miyawaki’nin geliştirdiği yöntemden esinlenen bu projelerde farklı türlerden ağaçlar yoğun şekilde dikilerek hem ekosistemin canlandırılması hem de köylülerin gelir kaynaklarının çeşitlendirilmesi amaçlanıyor.

Mikro ormanlar aynı zamanda erozyonun önlenmesine, hayvancılığa destek sağlanmasına ve meyve üretiminin artırılmasına katkı sunuyor.

2025’TE 17 MİLYON AĞAÇ DİKİLDİ

Ağaçlandırma çalışmalarında uluslararası kuruluşlar da önemli rol oynuyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, yerel orman yönetim birlikleri aracılığıyla 2019’dan bu yana yaklaşık beş milyon ağacın dikilmesine destek verdi.

HEDEF 2030’A KADAR 200 MİLYON AĞAÇ DİKMEK

Taliban yönetimi ise özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve Birleşmiş Milletler desteğiyle 2023-2030 yılları arasında 200 milyon ağaç dikmeyi hedefliyor.

Afganistan Çevre Koruma Ajansı yetkililerine göre, 2025 yılı için başlangıçta sekiz milyon ağaç dikilmesi planlanırken yıl sonunda bu sayı 17 milyona ulaştı. 2026 hedefi ise dokuz milyon yeni fidan.

İKLİM KRİZİ TEHDİDİ SÜRÜYOR

Uzmanlar, elde edilen ilerlemeye rağmen Afganistan’ın iklim değişikliği nedeniyle ciddi risklerle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre ülkede ortalama sıcaklıklar 1960’lardan bu yana yaklaşık 1,8 derece arttı.

Kuraklık, aşırı otlatma ve bakım eksikliği nedeniyle bazı bölgelerde dikilen fidanların önemli bölümü hayatta kalamıyor. Yetkililer bu nedenle yerel iklim koşullarına uygun ve daha az su tüketen türlerin tercih edilmesini öneriyor.

Buna rağmen birçok bölgede ağaçlandırma projelerinin olumlu sonuçlar verdiği, kuş türlerinin geri dönmeye başladığı ve biyolojik çeşitliliğin yeniden canlandığı belirtiliyor. AFP’ye konuşan köylüler ise yeşil alanların artmasının yaşam kalitesini yükselttiğini ve çevre bilincini güçlendirdiğini ifade ediyor.