Güneydoğu Gazeteciler Cemiyeti (GGC) tarafından Almanya’nın Köln kentindeki Marriott Hotel’de düzenlenen “Di Pêvajoya Aştiyê de Bîra Medyayê: Nêrîna Ewropayê-2” başlıklı panelde, Türkiye’de devam eden barış ve diyalog süreci, Kürt sorununun çözüm perspektifleri ve medyanın bu süreçteki rolü ele alındı. Hozan Adar’ın koordinatörlüğünde gerçekleştirilen ve Kürtçe-Türkçe simültane çeviri yapılan panelde, DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel de konuştu.

Temel, özelikle süreçte basının rolüne değinerek, “Kürt basını, diğer basınlardan farklı olarak her zaman bir mücadele ve direniş alanı olmuştur. Bu nedenle öncelikle Apê Musa'dan başlayarak bugüne kadar yaşamını yitiren bütün basın şehitlerini saygıyla anmak istiyorum” dedi.

‘ÇÖZÜMÜN ERTELENEMEYECEĞİ GÖRÜLDÜ’

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin geldiği aşamayı değerlendiren Temel, şunları söyledi:

“Bugün içinde bulunduğumuz barış ve diyalog sürecini değerlendirirken öncelikle bu sürecin neden başladığını ve hangi koşulların ortaya çıkardığını ele almak gerekiyor. 27 Şubat tarihinin üzerinden iki yıl geçti. Bugün Kürdistan'ın dört parçasını ilgilendiren hem toplumsal hem de siyasal dengeleri etkileyen yeni bir süreçten söz ediyoruz. Kürt sorunu dört devlet arasında bölünmüş bir sorun olarak bugüne kadar varlığını sürdürdü. Ancak artık şiddet ve çatışma zemininden bağımsız, demokratik ve siyasi bir çözümün geliştirilmesi zorunlu hale geldi. Çünkü Ortadoğu'da Kürdistan'ın dört parçaya bölünmesiyle ortaya çıkan tarihsel koşullara rağmen, Kürtleri yok etmeye yönelik politikalar ve savaşlar bugüne kadar sonuç alamadı. Türkiye'nin Kürt siyasetine yaklaşımı ve Kürtleri eritmeye dayalı stratejisi ise Kürt sorununu çözmek bir yana, sorunun bütün ülkeye yayılan ve artık kontrol edilmesi güçleşen bir meseleye dönüşmesine neden oldu.  Öte yandan Ortadoğu'da yaşanan gelişmeler, İsrail-İran gerilimi ve bölgedeki yeni güç dengeleri de yeni bir dönemin koşullarını ortaya çıkardı. Bütün bunlar, Kürt sorununun artık ertelenemeyeceğini ve yeni bir çözüm arayışının zorunlu hale geldiğini gösteriyor.

Cumhuriyet'in kuruluşundan bu yana Kürt kimliği ve varlığı inkâr edildi. Irak, Suriye ve İran'da da Kürtler benzer inkar ve baskı politikalarıyla karşı karşıya kaldı. Ancak Kürtlerin bu ülkelerde kimlik ve hak taleplerini yükseltmesi, Türkiye'nin geleneksel devlet yaklaşımını da etkiledi. Türkiye, Kürtlerin kimliğini ve varlığını kabul etmekte direnirken, diğer parçalardaki gelişmelere de bu inkârcı yaklaşım üzerinden karşılık verdi. Dolayısıyla bugün yaşanan süreci yalnızca Türkiye'nin kendi iç meselesi olarak değil, Ortadoğu'daki yeni siyasal koşullar, Kürtlerin dört parçadaki konumu ve bölgesel dengeler üzerinden birlikte değerlendirmek gerekiyor.

‘MESELE SADECE SİLAH BIRAKMA DEĞİL’

50 yıllık bir savaşın geldiği noktada artık bu savaşı durdurmak ve barışı sağlamak gerekiyor. Ancak burada mesele yalnızca silah bırakma meselesi değildir. Süreci sadece silahların bırakılmasına indirgeyen bir yaklaşım doğru değildir. Bu, bilinçli olarak yürütülen bir tartışmadır ve meselenin özü bundan ibaret değildir. İmralı'da Sayın Abdullah Öcalan, bu süreci başlatırken son derece açık bir tartışma ortaya koydu. Kürt meselesinin çözümüne ilişkin bir perspektif geliştirdi. Bu perspektif, Kürt kimliğinin tanınması, Kürtlerin haklarının iade edilmesi ve bu temelde demokratik bir çözümün gerçekleştirilmesi üzerine kuruludur. Dolayısıyla ortaya konulan tutum, yalnızca çatışmayı sona erdirmeyi değil, Kürt meselesinin tarihsel ve siyasal nedenlerini ortadan kaldırmayı hedefleyen bir çözüm yaklaşımıdır.”

DÖRT AŞAMA

Temel, süreci dört aşamada değerlendirerek, şunları belirtti:

“Birinci aşama, silahların susması. Bir çatışmanın yaşandığı yerde diyalog ve müzakere zemininin oluşması mümkün değildir. Öncelikle silahların susması ve çatışmaların durması gerekiyordu. Sürecin ilk aşamasında bu gerçekleşti.

İkinci aşama diyalog ve müzakere zemininin oluşturulmasıdır. Silahların susmasının ardından tarafların bir masa etrafında buluşması ve diyalog kurması gerekiyordu. Bu aşamada Kürt hareketi, Sayın Abdullah Öcalan ve devlet arasında bir diyalog zemini oluşturuldu.

Bu diyalog sürecinde Mesud Barzani, Mazlum Abdi ve Bafil Talabani gibi önemli aktörler de yer aldı. Süreç ilk başladığındaAbdullah Öcalan, Barzani, Talabani ve Mazlum Abdi’ye mektup gönderdi, görüşlerini aldı. Aynı şekilde Kürdistan’daki birçok kurumlara da mektuplar gönderdi. Onların görüşlerini, düşüncelerini ve rızalarını gözeterek süreci geliştirdi.

Üçüncü aşama hukuki ve siyasal zeminin oluşturulması. Bu aşama oldukça önemli. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk defa Kürtler hukuki bir zeminde kabul gördü. Meclis'te bir komisyon kuruldu. Bu, tarihsel açıdan önemli bir gelişmedir. Kürt meselesinin Meclis çatısı altında ele alınması ve hukuki bir zeminde tartışılması önemli bir eşiktir. Eksikliklerine rağmen bu süreçte bir kanun da çıkarıldı.

Dördüncü aşama ise toplumsal ve hukuki mücadelenin önünün açılmasıdır.

Bu aşamada ise toplumun, yıllarca kriminalize edilen, direnişi ve mücadelesi nedeniyle hukuki zeminin dışına itilen Kürtlerin yeniden hukuki zeminlerde mücadele edebilmesinin koşullarının oluşturulması gerekiyor.

Bugün esas olarak bu aşamadayız. Ancak bu süreç henüz tamamlanmış değil. Kürtlerin kimlik, hak ve özgürlüklerinin hukuki güvenceye kavuşturulması ve demokratik siyasetin önündeki engellerin kaldırılması gerekiyor.

‘MGK KARARI HIZLANMALI’

Bugünkü durumda İmralı ile Kürt hareketi arasında, sürecin hukuki zeminde nasıl ilerleyeceğine ilişkin tartışmalar devam ediyor. Dördüncü aşamanın tamamlanabilmesi için öncelikle bu sorunların giderilmesi ve hukuki zeminin güçlendirilmesi gerekiyor. Son dönemde süreçte bazı tıkanıklıklar yaşandı. Ancak yakın zamanda gerçekleştirilen görüşmelerin olumlu geçtiğini söyleyebiliriz. MGK kararlarının da bu anlamda hızlanmasını bekliyoruz. Ancak, Başûrê Kurdistan’da Hewlêr ile Süleymaniye arasındaki sorunlar ve yaşanan gerilimler bu süreci yavaşlatabilir. Ancak bütün bu sorunlara rağmen artık hiç kimse bu süreci bozamaz ya da bu süreçten vazgeçecek bir konumda değildir. Son dönemde yapılan görüşmeler olumludur. Bu nedenle mevcut tıkanıklıkların aşılması ve sürecin hukuki zeminde ilerletilmesi konusunda umudumuz vardır.”

‘ENTEGRASYON SÜRECİ YANLIŞ YORUMLANIYOR’

Temel, entegrasyon sürecinin yanlış yorumlandığına dikkat çekerek, şöyle devam etti:

“Bu süreci teslimiyet olarak görmek ya da Kürtlerin kendi kimliklerinden, değerlerinden ve haklarından vazgeçmesi şeklinde değerlendirmek doğru değildir. Entegrasyonun ne anlama geldiği hem Kürtler hem de devlet açısından doğru anlaşılmalıdır. Çünkü bir değişim yaşanmadan entegrasyonun gerçekleşmesi mümkün değildir. Kürtlerin siyaset yapma tarzında, devletin ise inkarcı yaklaşımında değişim yaşanması gerekiyor. Burada söz konusu olan, Kürtlerin bugüne kadar yürüttüğü mücadeleden vazgeçmesi değildir. Aksine, mücadelenin yeni koşullara göre yeniden şekillenmesidir. Bu, yeni bir mücadele dönemidir. Mücadelenin siyasal, demokratik ve toplumsal yöntemlerle yürütüleceği yeni bir aşamadır. Dolayısıyla entegrasyon, kimlikten vazgeçmek ya da teslim olmak değil; Kürtlerin kendi kimlikleri ve haklarıyla demokratik siyaset alanında var olabilmesinin önünü açan bir dönüşüm olarak ele alınmalıdır.”