Uluslararası Af Örgütü, Mali’de ordu ile Rusya bağlantılı Wagner güçlerinin ortak operasyonlarına ilişkin yeni bir rapor yayımladı. Örgüt, 2023 ile 2025 yılları arasında gerçekleştirilen operasyonlarda sivillere yönelik cinayet, işkence ve diğer ağır ihlallerin savaş suçu teşkil edebileceğini belirtti.

Amnesty International’ın 29 Eylül Salı günü yayımladığı rapora göre, örgüt Ségou, Mopti ve Timbuktu bölgelerindeki yedi yerleşimde en az 34 sivilin öldürüldüğünü belgeledi.

Örgüt, öldürülen kişilerin hiçbirinin öldürüldükleri sırada doğrudan çatışmalara katılmadığını belirtti. Rapora göre bazı siviller kaçmaya çalışırken ya da gözaltına alındıktan sonra kasıtlı olarak öldürüldü. Bazı kişilerin ise boğazlarının kesildiği, bazılarının da diri veya öldürüldükten sonra yakıldığı yönünde bulgular elde edildi.

ORTAK DEVRİYELERDE İŞKENCE İDDİALARI

Raporda özellikle Timbuktu bölgesindeki Tin Adanda mezrasında yaşanan olay aktarılıyor. Amnesty’ye göre 12 Şubat 2025’te Mali ordusu ile Wagner mensuplarının ortak devriyesi sırasında dört kişi öldürüldü.

Örgüt ayrıca aynı bölgede Mali ordusu tarafından gerçekleştirildiği belirtilen iki insansız hava aracı saldırısında en az 23 kişinin öldüğünü, ölenler arasında en az beş çocuğun bulunduğunu bildirdi.

Amnesty, ortak devriyeler sırasında veya Lere ve Nampala'daki askeri üslerde işkence gördüğünü söyleyen 15 erkekle görüştüğünü açıkladı.

Örgütün topladığı diğer tanıklıklarda ise yaklaşık 30 kişinin işkence gördüğü ve beş tutuklunun işkence ya da kötü gözaltı koşulları nedeniyle hayatını kaybettiği öne sürüldü.

PEUL, ARAP VE TUAREG TOPLULUKLARI

Amnesty’nin raporunda dikkat çekilen bir diğer unsur ise mağdurların büyük bölümünün Peul, Arap veya Tuareg topluluklarına mensup olması.

Örgüt, bazı kişilerin silahlı gruplarla işbirliği yaptıklarından yalnızca etnik kimlikleri ve bu grupların faaliyet gösterdiği bölgelerde bulunmaları nedeniyle şüphelenildiğini belirtti.

Amnesty International, bu durumun sivillerin etnik aidiyetleri temelinde hedef alınmış olabileceğine ilişkin ciddi endişeler yarattığını ifade etti.

MALİ CUNTASININ RUSYA İLE YAKINLAŞMASI

Mali, 2020 ve 2021'de gerçekleşen iki darbenin ardından askeri cunta tarafından yönetiliyor. Cunta, ülkede faaliyet gösteren cihatçı silahlı gruplarla mücadelede Fransa ve Batılı ülkelerle ilişkilerini büyük ölçüde geriletirken Rusya ile askeri işbirliğini güçlendirdi.

Bu kapsamda Rus Wagner grubuna bağlı savaşçıların Mali ordusuyla birlikte operasyonlara katıldığı bildirildi.

Wagner grubu, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının ardından yeniden yapılandırılırken, 2025 yılında Mali'deki Wagner unsurlarının yerini Rus Savunma Bakanlığı'nın kontrolündeki Africa Corps yapılanmasının aldığı bildirildi.

Mali ordusu ve Rusya bağlantılı güçler daha önce de insan hakları kuruluşları tarafından sivillere yönelik ihlallerle suçlanmıştı.

AFRİKA MAHKEMESİNE BAŞVURU

Mali'deki iddialar yalnızca Amnesty International'ın raporuyla sınırlı değil.

Aralarında Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu'nun (FIDH) da bulunduğu üç sivil toplum kuruluşu, nisan ayında Mali'de gerçekleştirildiği öne sürülen ihlaller nedeniyle Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesi'ne başvuruda bulundu.

Başvuruda Mali silahlı kuvvetleri ile Wagner grubunun karıştığı öne sürülen ihlallerin soruşturulması talep edildi.