Fransa’da basın yayıncıları ve haber ajanslarının dijital platformlar karşısındaki mali haklarını güçlendirmeyi amaçlayan yasa, Parlamento tarafından kesin olarak kabul edildi. 2019 yılında oluşturulan komşu hakların (droits voisins) daha etkin uygulanmasını öngören düzenleme, özellikle Google ve Meta gibi büyük dijital platformların basın içeriklerini kullanmasından doğan gelirlerin paylaşımını hedefliyor.
Yeni düzenlemeye göre dijital platformlar, kullandıkları basın içeriklerine ilişkin verileri yayıncılar ve haber ajanslarıyla paylaşmak zorunda olacak. Bu bilgilerin eksiksiz, güvenilir ve nesnel olması, ayrıca her yıl güncellenmesi gerekecek. Platformların gerekli bilgileri vermemesi durumunda basın kuruluşları Görsel-İşitsel ve Dijital İletişim Düzenleme Kurumu’na (ARCOM) başvurabilecek.
ARCOM ÜCRET BELİRLEYECEK
Yasanın önemli hükümlerinden biri de platformlarla basın kuruluşları arasındaki ücret görüşmelerine ilişkin. Taraflar üç ay içinde anlaşmaya varamazsa ARCOM devreye girerek ödenecek tutarı belirleyebilecek. Kurum ayrıca bilgi paylaşımı yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformlara yaptırım uygulayabilecek. Para cezaları, platformların dünya genelindeki yıllık cirolarının yüzde 1’ine kadar çıkabilecek.
Düzenleme, ücret görüşmeleri devam ederken platformların ilgili yayınların görünürlüğünü veya sunuluş biçimini kısıtlamasını da yasaklıyor.
2019 YASASININ UYGULANMASINDAKİ SORUNLARA YANIT
Yasa teklifinin gerekçesinde, 2019’da kabul edilen düzenlemeye rağmen dijital platformların basın kuruluşlarına sağladığı bilgilerin yetersiz kaldığı ve ücret görüşmelerinde ciddi dengesizlikler yaşandığı belirtildi.
Parlamentodaki yasa çalışmasını yürüten raportörler, platformların şeffaf olmayan uygulamalarının basın kuruluşlarının içeriklerinin gerçek kullanımına uygun bir gelir elde etmesini engellediğini vurguladı. Özellikle yapay zekâ destekli arama araçlarının yaygınlaşmasının, basının ekonomik sürdürülebilirliği açısından yeni sorunlar yarattığına dikkat çekildi.
Düzenleme, basın kuruluşlarının dijital platformlar karşısında komşu haklarını kullanabilmesini ve haber üretiminin ekonomik koşullarının korunmasını amaçlıyor.