Rusya ve müttefiki Belarus ile toplam 3 bin 500 kilometreden fazla kara sınırını paylaşan Finlandiya, Polonya, Estonya, Letonya ve Litvanya ile İsveç, olası bir askeri çatışmaya karşı sivil savunma sistemlerini güçlendiriyor.

Le Monde’un haberine göre, 2022’de başlayan geniş çaplı Rusya işgali, bu ülkelerde güvenlik anlayışında köklü bir değişime yol açtı. Yetkililer, olası bir savaşta devlet kurumlarının işleyişini sürdürmeyi, sivil kayıpları azaltmayı ve toplumun temel ihtiyaçlarını karşılamayı hedefliyor. Rusya’nın siber saldırılar ve diğer hibrit tehditleri de hazırlıkların önemli bir parçasını oluşturuyor.

MİLYONLARCA KİŞİYİ BARINDIRACAK SIĞINAKLAR

Ülkeler, Soğuk Savaş döneminden kalan sığınakları yenilerken yeni korunaklı alanlar da oluşturuyor.

Polonya: 2025’te kabul edilen sivil savunma yasası kapsamında sığınaklar yenileniyor. Ülkede yaklaşık 86 bin sığınak bulunuyor ve bunlar yaklaşık 25 milyon kişiyi barındırabilecek kapasiteye sahip.

İsveç: Yaklaşık 10 milyon nüfuslu ülkede 64 bin sığınak, 7 milyon kişiye barınma imkânı sağlayabiliyor. Sığınaklar yeniden kullanıma hazırlanıyor.

Finlandiya: 50 bin 500 sığınak, 5,6 milyonluk nüfusun 4,8 milyonunu barındırabilecek kapasitede. Helsinki yönetimi ayrıca 2030’a kadar yer altı hastanelerinin düzenlenmesi için 400 milyon avro yatırım yapmayı planlıyor.

Baltık ülkeleri de kamu binalarını sığınak olarak kullanılabilecek şekilde düzenliyor. Halkın evlerindeki bodrum katları ve penceresiz odalar gibi alanları acil durumlarda kullanabilmesi için bilgilendirme çalışmaları yürütülüyor.

HALK VE EKONOMİ DE SAVUNMANIN PARÇASI

Sivil savunma hazırlıkları, yalnızca sığınak ve tahliye planlarından ibaret değil. Ülkeler, halkın elektrik kesintisi, iletişim sorunları ve temel ihtiyaçlara erişimde yaşanabilecek aksaklıklar karşısında hazırlıklı olmasını sağlamaya çalışıyor.

İsveç’te 2024 yılında hanelere gönderilen “Kriz veya savaş gelirse” başlıklı rehberde, vatandaşlara en az bir hafta boyunca dışarıdan yardım almadan idare edebilecek şekilde hazırlık yapmaları önerildi. Finlandiya, İsveç ve Polonya’da telefon uyarı sistemleri, internet siteleri ve uygulamalar aracılığıyla halka acil durumlarda izlenecek yollar ve en yakın sığınaklar hakkında bilgi veriliyor.

Litvanya’da okullar ve sivil toplum kuruluşları üzerinden ilk yardım, tahliye çantası hazırlama ve elektriksiz yaşam gibi konularda eğitimler düzenleniyor. Polonya’da ise 2025’te başlatılan ulusal eğitim programı kapsamında kurulan Nüfusu Koruma ve Sivil Savunma Akademisi’ne Eylül 2026 itibarıyla 400 binden fazla kişi katıldı.

Ekonomik altyapının korunması da hazırlıkların temel unsurlarından biri. Enerji, ulaşım, iletişim, sağlık ve finans gibi kritik sektörlerin olası bir savaş sırasında çalışmaya devam etmesi hedefleniyor. İsveç, beşten fazla çalışanı olan şirketlerden en kötü senaryoya hazırlanmalarını istedi. Ülkede yaklaşık 500 bin kişiye, silahlı çatışma durumunda mevcut görevlerinde çalışmaya devam etmelerinin gerekebileceği bildirildi.

İsveç’in sivil savunmaya ayırdığı bütçe de 2022’de 2,7 milyar İsveç kronundan 2026’da 12,9 milyar krona yükseldi.

GIDA VE ENERJİ STOKLARI ARTIRILIYOR

Finlandiya, savaş döneminde temel ihtiyaçların karşılanmasını güvence altına almak için stratejik stoklarını genişletiyor. Ülke, tahıl rezervlerini altı aylık tüketimi karşılayacak düzeyden dokuz aya yetecek seviyeye çıkardı. Ayrıca elektrik kesintileri sırasında faaliyet gösterebilmesi için yedek jeneratörlerle donatılmış 300 süpermarketten oluşan acil durum ağı kurmaya karar verdi.

Polonya da su, gıda, yakıt ve tıbbi malzeme gibi temel ihtiyaçların tedarikini güvence altına almaya yönelik önlemler alıyor. Ülke, 2025 ve 2026 yıllarında sivil koruma için yaklaşık 34 milyar zloti (7,8 milyar euro) ayırdı. Hükümet, 2027-2031 dönemi için ise 102 milyar zlotinin üzerinde kaynak tahsis etmeyi planlıyor.

Finlandiya’nın Soğuk Savaş döneminden bu yana geliştirdiği kapsamlı güvenlik modeli, kamu kurumlarını, yerel yönetimleri ve özel sektörü ortak hazırlık çalışmalarında buluşturuyor. Ülkede bakanlıklar ve sivil savunma kuruluşlarının temsilcileri, güvenlik ihtiyaçlarını değerlendirmek üzere düzenli olarak bir araya geliyor.

BALTIK ÜLKELERİ İÇİN SINIR ÖTESİ TAHLİYE PLANLARI

Estonya, Letonya ve Litvanya, nüfuslarının görece küçük olması ve geçmişte Sovyet işgali altında kalmaları nedeniyle olası geniş çaplı bir saldırı karşısında sınır ötesi tahliye planlarına da ağırlık veriyor.

Letonya ve Litvanya’nın 2025’te Avrupa Birliği desteğiyle başlattığı MassMovement projesi, ülkeler arasında ortak tatbikatlar yapılmasını ve tahliye süreçlerinde kullanılacak operasyonel kılavuzların hazırlanmasını öngörüyor.

Ekim 2025’te Litvanya’da düzenlenen bir tatbikatta 30 belediyeden insanların ülkenin diğer bölgelerine ve Polonya, Almanya, İsveç, İsviçre ile Birleşik Krallık’a tahliyesi senaryosu çalışıldı.

Polonya ve Litvanya, Ekim 2026’nın başında Litvanya’nın Polonya sınırına yakın Lazdijai bölgesinde, olası bir saldırı halinde Baltık ülkelerinden gelecek bir milyona kadar mülteciyi kabul edebilecek bir merkez kurulacağını da duyurdu.

Mart ayında Baltık ülkeleri, Polonya, İskandinav ülkeleri ve Almanya arasında imzalanan mutabakat da kriz veya savaş durumunda sivillerin sınırları geçici olarak aşabilmesini kolaylaştırmayı amaçlıyor.