Reims’te erkek egemen zihniyet ve şiddet kültürü tartışıldı

TJK-E üyesi Sara Aktaş’ın katılımıyla 25 Kasım kapsamında düzenlenen panelde, kadına yönelik şiddetin tarihsel ve toplumsal boyutları, tecavüz kültürü ve erkek egemen zihniyetin gündelik yaşam ile örgütsel ilişkilere yansımaları ele alındı.

Fransa’nın Reims kentindeki Kürt Kültür Merkezi’nde 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü kapsamında buluşma düzenlendi. Reims Demokratik Kürt Toplum Merkezi Eşsözcüsü Asuman Derik’in açılış konuşması ve özgürlük mücadelesinde yaşamını yitirenler anısına yapılan saygı duruşuyla başlayan buluşmaya, Kürt Kadın Hareketi üyesi ve yazar Sara Aktaş konuşmacı olarak katıldı.

Toplantıda kadına yönelik şiddetin dünyada, Ortadoğu’da, Kürdistan’da ve Avrupa’da ulaştığı boyutlar değerlendirildi. Sara Aktaş, 2025-2026 dönemine ilişkin kadın katliamları, cinsel şiddet, savaş koşullarında kadınların karşılaştığı hak ihlalleri ve erkek egemen sistemin kadınların yaşamı üzerindeki etkilerine ilişkin verileri paylaştı.

Kadına yönelik şiddetin yalnızca bireysel saldırılarla açıklanamayacağına dikkat çeken Sara Aktaş, şiddeti üreten toplumsal ilişkiler, iktidar anlayışı ve tarihsel erkeklik kültürü üzerinde durdu.

TECAVÜZ KÜLTÜRÜ VE KASTİK KATİL ERKEKLİK TARTIŞILDI

Panelin temel tartışma başlıklarından birini, tecavüz kültürünün toplumsal yaşamın farklı alanlarında nasıl üretildiği ve normalleştirildiği oluşturdu.

Sara Aktaş, tecavüz kültürünün yalnızca cinsel saldırı eylemleriyle sınırlı olmadığını; kadın bedenini denetim altında tutan, kadınların iradesini ve rızasını önemsizleştiren, cinsiyetçi söylemleri ve tacizi sıradanlaştıran, mağduru suçlayan ve failleri koruyan anlayışlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Aileden eğitime, gündelik ilişkilerden toplumsal kurumlara kadar uzanan erkek egemen davranış kalıplarının kadınların yaşamlarını nasıl kuşattığına dikkat çeken Sara Aktaş, kadınların giyiminden davranışlarına, ilişkilerinden yaşam tercihlerine kadar denetlenmeye çalışılmasının tecavüz kültürünü besleyen toplumsal zihniyetle bağlantısını ortaya koydu.

Önder Apo’nun siyasal ve toplumsal çözümlemelerinde yer alan kastik katil erkeklik kavramını ele alan Sara Aktaş, erkek egemenliğinin yalnızca bireysel erkek davranışlarından ibaret olmadığını; tarihsel olarak şekillenen hiyerarşik, tahakkümcü, mülkiyetçi ve iktidarcı ilişkilerle iç içe geliştiğini belirtti.

Kadının bedeni, emeği, düşüncesi ve yaşamı üzerinde denetim kurma anlayışının toplumsal ilişkilerde nasıl yeniden üretildiği üzerinde duran Sara Aktaş, kastik katil erkeklik kültürünün kadınların özgür iradesini baskılayan, şiddeti ve tahakkümü meşrulaştıran bir zihniyeti ifade ettiğini söyledi. Sara Aktaş, bu kültürün erkeklerin kişilikleri ve toplumsal ilişkileri üzerindeki etkilerini de ele aldı.

TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ VE ÖRGÜTSEL İLİŞKİLER

Toplumsal cinsiyet rollerinin kadınlar ve erkekler üzerindeki etkilerini ortaya koyan Sara Aktaş, kadınların çocukluktan itibaren sessiz, itaatkâr, fedakâr ve uyumlu olmaya; erkeklerin ise güçlü, otoriter, karar verici ve duygularını bastıran bireyler olarak yetiştirilmeye yönlendirildiğini ifade etti.

Bu rollerin zamanla doğal kişilik özellikleri gibi içselleştirildiğini ve eşitsiz ilişkilerin gündelik yaşamda yeniden üretildiğini belirten Sara Aktaş, toplumsal cinsiyet rollerinin aşılmasının, erkeklerin de kendilerine öğretilen egemen erkeklik kalıplarını sorgulaması ve dönüştürmesiyle mümkün olabileceğini vurguladı.

Erkek egemen zihniyetin özgürlük ve eşitlik değerlerini savunan örgütsel yapılardaki yansımalarını da tartışmaya açan Sara Aktaş, kadınların söz ve karar süreçlerindeki konumları, erkeklerin üstten yaklaşımı, kadınların düşüncelerinin yeterince dikkate alınmaması, sorumlulukların cinsiyet rollerine göre paylaşılması ve geleneksel erkeklik alışkanlıklarının örgütsel ilişkilere yansımaları üzerinde durdu.

Özgürlükçü düşünceleri savunmanın tek başına erkek egemen davranış kalıplarını ortadan kaldırmadığına dikkat çeken Sara Aktaş, dönüşümün gündelik yaşamda, kişilik özelliklerinde, kadın-erkek ilişkilerinde ve örgütsel çalışma tarzında gerçekleşmesi gerektiğini ifade etti. Sara Aktaş, kadınların kendi emeklerini görünmez kılmaları, kendilerini geri plana çekmeleri ve karar süreçlerinde yeterince inisiyatif almamalarının toplumsal nedenlerini de değerlendirdi.

KATILIMCILAR GÜNDELİK YAŞAMDAN ÖRNEKLERLE TARTIŞTI

Buluşma, katılımcıların soru, görüş ve değerlendirmeleriyle devam etti. Toplumsal cinsiyet rollerinin aile ilişkilerine, evliliklere, arkadaşlıklara ve örgütsel çalışma ortamlarına yansımaları günlük yaşamdan örneklerle ele alındı.

Tartışmalarda erkek egemen zihniyetin yalnızca açık şiddet biçimlerinde değil; kullanılan dilde, davranışlarda, kadınların iradesine yaklaşımda ve karar alma yöntemlerinde de kendisini gösterebildiğine dikkat çekildi.

Kadına yönelik şiddetle mücadelede kadınların öz örgütlülüğünün ve dayanışmasının önemi vurgulanırken, erkeklerin de kendi ayrıcalıklarını, iktidar alışkanlıklarını ve geleneksel erkeklik rollerini sorgulaması gerektiği belirtildi.

Panelin genel değerlendirmesinde, kadına yönelik şiddetin ortadan kaldırılması için yalnızca şiddetin sonuçlarıyla değil, onu üreten zihniyet ve toplumsal ilişkilerle de mücadele edilmesi gerektiği ifade edildi. Kadın özgürlüğünün toplumsal özgürlükten ayrı düşünülemeyeceği vurgulanarak, demokratik ve eşitlikçi bir yaşamın kadınların ve erkeklerin kendi kişiliklerini, ilişkilerini ve davranışlarını dönüştürmeleriyle mümkün olabileceği kaydedildi.