Bağdat’ın merkezindeki ünlü El-Raşid Caddesi’nde açılan müze, Irak’taki Yahudi toplumuna adanan ilk müze olma özelliğini taşıyor.

AFP’ye konuşan Irak’taki Yahudi mülklerinin yönetiminden sorumlu idari komite üyesi Ammar Tamimi, müzenin Irak Yahudi toplumuna ait tarihi ve kültürel mirası korumayı amaçladığını belirtti.

Ahşap giriş kapısı, şamdanlar ve renkli camlarla süslenen geometrik motifleriyle dikkat çeken müzede, Yahudi toplumunun tarihine ilişkin belgeler, fotoğraflar ve portreler sergilendiği belirtildi. Habere göre müze, Iraklı ve yabancı ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.

Irak Yahudi toplumunun kökleri yaklaşık 2 bin 600 yıl öncesine dayanıyor. Bir dönem Ortadoğu’nun en büyük ve etkili Yahudi topluluklarından biri olan Irak Yahudileri, 1940’lı yıllarda yaklaşık 135 bin kişilik nüfusa sahipti.

Ancak Ortadoğu’daki çatışmalar ve Irak yönetiminin Yahudi toplumuna yönelik kısıtlamaları nedeniyle göç hızlandı.

Haziran 1941’de Bağdat’ta yaşanan ve “Farhud pogromu” olarak anılan saldırılarda 100’den fazla kişi hayatını kaybetti. İsrail’in kuruluşunun ardından göç daha da hızlandı.

Bugün Irak’ta yalnızca birkaç düzine Yahudi kaldığı belirtiliyor. Toplumun son üyeleri, damgalanma ve ayrımcılık korkusu nedeniyle özellikle Kürdistan Bölgesi’nde daha gözlerden uzak bir yaşam sürdürüyor.

ESKİ OKUL MÜZEYE DÖNÜŞTÜRÜLDÜ

Müzenin bulunduğu bina, 1928 yılında Iraklı Yahudi Yaakub Şlomo Şamaş’ın finansmanıyla kurulan bir okul olarak hizmet vermeye başladı. Farklı inançlardan öğrencilerin eğitim gördüğü okulda İngilizce eğitim veriliyordu.

1970’li yıllarda devlet tarafından el konulan bina, kamu eğitim kurumu olarak kullanıldı. Ammar Tamimi’nin aktardığına göre, 1992 yılında alınan bir mahkeme kararıyla bina yeniden Yahudi toplumuna iade edildi.

Irak’ta onlarca yıl süren savaşların ardından yaşanan görece istikrarla birlikte, Yahudi toplumunun temsilcileri tarihi yapıları yeniden canlandırmak için çalışmalar başlattı. Bu çalışmaların öncülerinden biri, hayatını kaybeden doktor Dhafer Fuad Eliyahu’nun kız kardeşi 63 yaşındaki Halida Fuad Eliyahu oldu.

Müzede, Irak’ın ilk maliye bakanı Sasoon Eskell ve hastalarına ücretsiz sağlık hizmeti veren doktor Dhafer Fuad Eliyahu gibi Yahudi toplumunun önemli isimlerinin portreleri de yer alıyor.

Irak’ta bugün yaklaşık 50 sinagog ve Yahudi toplumuna ait başka tarihi yapı bulunuyor. Ancak bu yapıların birçoğu bakımsız durumda; bazıları ise depo olarak kullanılıyor. Şamaş Müzesi’nin açılması, ülkedeki Yahudi kültürel mirasının korunması yönünde atılan adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.