Amed’de büyüyen bir çocuk için tarih, yalnızca kitaplarda anlatılan geçmişten ibaret değildir. Sokağın, mahallenin, ailelerin ve toplumsal hafızanın içinde her gün yeniden karşısına çıkar. Serhildanların izleri, Newrozların coşkusu, zindan direnişlerinin yarattığı hafıza ve bütün baskılara rağmen kimliğine sahip çıkan bir halkın direngenliği, o kuşağın çocuklarının dünyasını şekillendirir.
Erdi Demir de böyle bir atmosferde büyüdü.
Ailesi geçimini mevsimlik işlerde sağlıyordu. Pamuk, fındık, çapa, domates toplama… Çocukluğu tarlalar arasında geçti. Annesi Mentiha Demir, Erdi’nin henüz dört-beş yaşındayken kendileriyle birlikte işe geldiğini anlatıyor. Babası cezaevindeyken çocuklarıyla birlikte mevsimlik işlere gitmek zorunda kalan anne için Erdi, daha küçük yaşlarda ailenin yükünü paylaşan çocuklardan biriydi. Ama tarlalarda çalışan bu çocuk, kitaplarından da kopmuyordu.
Annesinin hafızasında Erdi, okuldan geldiğinde doğrudan derslerinin başına oturan, dışarı çıkmak yerine kitap okuyan, arkadaşlarıyla iyi geçinen ve hiçbir kötü alışkanlığı olmayan bir çocuk olarak kaldı.
“Her gece uyuduktan sonra gider kitabını göğsünden alırdım” diyor annesi.
Babası Mustafa Demir ise oğlunun zekasını daha çocuk yaşta fark etmişti. Erdi henüz birinci sınıfa giderken dördüncü sınıftaki kız kardeşinin derslerine yardımcı oluyordu. Başarılı bir öğrenciydi. Annesi de onun eğitimi için büyük bir çaba gösteriyordu. Mevsimlik işlerden kazandığı parayı biriktirerek oğlunu dershaneye göndermişti.
Erdi, üniversite sınavında başarılı olmuş ve Dicle Üniversitesi Veterinerlik Fakültesini kazanmıştı.
‘NEWROZLARI KAÇIRMAYAN GENÇ’
Üniversite yılları, Erdi’nin hayatındaki dönüşümün daha görünür hale geldiği dönemdi. Amed’deki toplumsal ve siyasal atmosferden kopmadı. Newrozları hiç kaçırmadı. Engellemelerin olduğu dönemlerde bile yürüyerek Amed’e gidip Newroz’a katıldı.
Annesi, oğlunun haksızlığa tahammül edemediğini söylüyor: “Üniversitede yaşadığı bazı haksızlıklardan söz ederdi. Küçük kardeşinin askere gitmesine karşı çıktı.”
Üniversitelerde eylemlerin yoğunlaştığı, siyasal atmosferin giderek sertleştiği dönemde ailesi de onun için kaygılanmaya başladı.
Fakat Erdi’nin dünyasında bunlar birbirinden kopuk değildi. Çocukluğundan itibaren içinde büyüdüğü yurtseverlik kültürü, üniversite yıllarında daha bilinçli bir siyasal yönelime dönüştü. Yurtsever devrimci gençlik çalışmaları içerisinde yer aldı.
AİLESİ DEĞİŞTİĞİNİ GÖRÜYORDU
Babası Mustafa Demir de mücadele içinden gelen biriydi. 1999 yılında Önder Apo’nun Türkiye’ye getirilmesinin ardından yapılan eylemlere katıldığı için tutuklandı ve 4 buçuk yıl cezaevinde kaldı. Cezaevinden çıktıktan sonra da mevsimlik işlerde çalışmaya devam etti.
Bu nedenle oğlunun aldığı kararın ne anlama geldiğini biliyordu. “Erdi’nin çizgisi netti” diyor.
Önce oğlunun okulunu bitirmesini istedi. Sonrasında ise kendi yolunu seçebileceğini söyledi. Çünkü onun kararından kolayca vazgeçmeyeceğini biliyordu.
ÜNİVERSİTEDEN DAĞLARA
2012 yılına gelindiğinde Erdi, üniversitedeki eğitimini üçüncü sınıfa kadar sürdürmüştü. Önünde tamamlayabileceği bir eğitim, kurabileceği bir meslek ve yaşayabileceği başka bir hayat vardı.
Fakat çocukluğundan beri taşıdığı yurtseverlik duygusu ve halkının yaşadığı sorunlara karşı geliştirdiği sorumluluk, onu başka bir kararın eşiğine getirdi. O yıl yüzünü dağlara çevirdi.
Ailesi onun katılım kararını bilmiyordu. Annesi, eşinin cezaevinden çıktıktan sonra il dışında çalıştığı bir dönemde Erdi’nin durumunu öğrenmek için eşini aradı. O zaman oğlunun gerillaya katıldığını öğrendi.
Haberi aldıktan sonra üniversiteye gitti. Arkadaşlarıyla, öğretmenleriyle görüştü. Kimse Erdi’nin böyle bir karar alacağını bilmediğini söyledi. Babası ise o sırada Bazid’de çalışıyordu. Ona gelen telefonla oğlunun katılım kararını öğrendi. Anne ve babası onu durdurmaya çalışsa da bunun artık geri çevrilebilecek bir karar olmadığını gördü.
BOTAN’DA GEÇEN İLK YILLARI
Bundan sonra Erdi, Andok Ararat adıyla mücadelesinin yeni bir dönemine başladı.
Andok’un gerillacılığının ilk yılları Botan’da geçti. Besta ve Kato’nun sarp kayalıkları, derin vadileri ve zorlu coğrafyasında ilk gerillacılık deneyimlerini yaşadı.
Botan, yalnızca askeri açıdan zor bir saha değildi. Aynı zamanda sabır, disiplin, dikkat ve yüksek bir irade gerektiriyordu. Andok burada geçirdiği yıllarda giderek yetkinleşti. Askeri taktiklerde ve pratikte kendisini geliştirdi.
2013 yılında başlayan Demokratik Çözüm Süreci kapsamında tarihi gerilla gruplarının içerisinde yer alarak Bakur sahasından Medya Savunma Alanları’na geçti.
Ancak onun için dağlara çıkmak, yalnızca fiziksel olarak bir mekan değiştirmek değildi. Andok, katılımıyla birlikte kendisini sürekli geliştirmeye çalışan bir militan olarak şekillendi.Mevcut askeri deneyimini yeterli görmedi. Kendisini daha fazla geliştirmek, ideolojik ve pratik olarak derinleşmek amacıyla Hêzên Taybet içerisinde yer aldı. Burada yıllar boyunca yüksek güven, disiplin ve hassasiyet gerektiren görevler üstlendi. Çalışma alanı gereği hayatının önemli bir bölümünü görünür olmadan geçirdi.
Onu tanıyanların anlatımında ise Andok, bu ağır sorumlulukların yanında sade ve mütevazı kişiliğiyle öne çıkıyordu. Görevlerini öne çıkarmayan, yaptığı işi kendisi için bir ayrıcalığa dönüştürmeyen biriydi. Yoldaşlarının güvenini, yüksek sesli sözlerle değil, yıllar içinde gösterdiği tutarlılıkla kazandı.
Çocukken ailesinin yükünü paylaşan Erdi ile yıllar sonra dağlarda sorumluluk üstlenen Andok arasında ailesinin gözünden bakıldığında bir kopuş yoktu. İkisini birbirine bağlayan şey, sorumluluk duygusuydu.
14 YIL SÜREN BEKLEYİŞ
Andok’un dağlara gidişinden sonra ailesi ondan 14 yıl boyunca haber alamadı. Bir annenin oğlundan haber alamadan geçirdiği 14 yıl, takvim yapraklarının birbirini takip etmesinden ibaret değildi. Her yıl, her haber, her telefon, her kapı sesi yeni bir bekleyiş anlamına geliyordu. Mentiha Demir, bu yıllar boyunca oğlunu bekledi.
2026 yılına gelindiğinde ise başka bir umut doğmuş, Barış ve Demokratik Toplum Süreci başlamıştı. Anne Mentiha, Andok’un eve dönebileceğini düşünmeye başladı. Televizyonun başından kalkmıyor, oğlunun dönüş haberini bekliyordu. Yıllardır görmediği çocuğunun yeniden kapıdan gireceğini, onunla yeniden konuşacağını ve sevdiği yemekleri yapacağını hayal ediyordu.
Çünkü Erdi eve geldiğinde annesinin yaptığı en sevdiği yemekleri yer, kıyafetlerini yıkar ve sonra yeniden giderdi. Üniversitedeyken de iki haftada bir eve geliyordu. Şimdi ise anne, 14 yıl sonra bu dönüşün çok daha büyük olacağını düşünüyordu. Ama beklediği haber gelmedi.
15 Nisan 2026’da Andok Ararat’ın Garê Eyaleti’nde çalışmalarının başındayken şehit düştüğü haberi ailesine ulaştı. Mentiha Demir, kapısına gelenlerin oğlunun eve dönüş haberini getireceğini düşündüğünü şu sözlerle anlatıyor: “Şehadet haberini vermeye gelen arkadaşların onun eve döneceği haberini vereceğini zannediyordum.”
Bir annenin 14 yıllık bekleyişi, o anda başka bir gerçekle karşı karşıya kaldı.
‘KİMSE ÖLMESİN’
Andok’un ardından ailesinin sözlerinde yalnızca acı yok. Oğlunun şehadetini duyduğunda büyük bir şok yaşayan annesi, yine de başlayan sürecin başarıya ulaşmasını istiyor:
“Barış sağlansın, başka annelerin yüreği yanmasın. Kimse ölmesin.”
Bu sözler, oğlunun ardından konuşan bir annenin acısından çıkıp yıllardır süren savaşın bütün annelerde bıraktığı yaraya uzanıyor.
Babası Mustafa Demir de aynı noktaya işaret ediyor. Oğlunun yolunu kendi yolları olarak gördüğünü söylüyor. Ancak bugün onun için en büyük tesellinin, Andok’un ve diğer şehitlerin verdiği mücadelenin ardından başlayan sürece cevap olabilmek olduğunu belirtiyor.
Andok Ararat’ın hikayesi, böylece yalnızca Amed’de başlayıp Garê’de sonlanan bir yaşam öyküsü olarak kalmıyor. Bir yanda tarlalarda ailesine yardım eden küçük Erdi var. Diğer yanda geceleri göğsünün üzerinde kitabıyla uyuyan çocuk. Newroz’a yürüyerek giden genç. Veterinerlik Fakültesi’nde okuyan başarılı öğrenci.Haksızlığa tahammül etmeyen ve yurtsever gençlik çalışmalarında yer alan üniversiteli.
Ardından Botan’ın sarp kayalıklarında gerillacılığı öğrenen Andok. Yıllarca görünmeden sorumluluk taşıyan, yoldaşlarının güvenini kazanan bir militan.
Ve nihayet, 14 yıl boyunca oğlunun dönüşünü bekleyen bir annenin hafızasında yaşamaya devam eden Erdi.
Amed’in yurtsever bağrından çıkan bu yürüyüş, 15 Nisan 2026’da Garê’de son buldu. Fakat ailesinin sözleri, onun ardından başka bir beklentiyi de taşıyor: Artık başka annelerin aynı kapı sesini beklemek zorunda kalmadığı, başka çocukların savaşın içinde büyümediği bir gelecek.
Andok’un annesi Mentiha Demir’in dileği bunun kadar sade:
“Barış sağlansın, başka annelerin yüreği yanmasın. Kimse ölmesin.”