“Öldüren robotlar” olarak da adlandırılan otonom silah sistemleri, insan müdahalesi olmadan hedef belirleyip saldırı gerçekleştirebiliyor. Bu teknolojilerin özellikle Ukrayna ve Ortadoğu’daki savaş alanlarında kullanılmaya başlanması, uluslararası düzeyde düzenleme taleplerini artırıyor.
300’den fazla kuruluşu bir araya getiren Stop Killer Robots (Öldüren Robotları Durdurun) koalisyonu, 2013’ten bu yana otonom silahların kullanımını sınırlandıracak bağlayıcı uluslararası kurallar oluşturulmasını talep ediyor. Koalisyon, bu silahların görece düşük maliyetle üretilebilmesinin hızla yaygınlaşma riskini artırdığına dikkat çekiyor.
AFP’nin haberine göre Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) Silahlar ve Çatışmaların Yürütülmesi Birimi Başkanı Laurent Gisel de otonom sistemlerin savaş hukukuna uyum konusunda ciddi sorunlar doğurduğunu belirtti. Gisel, bir savaşçının yaralı, teslim olmak üzere ya da savaşamayacak durumda olup olmadığının makineler tarafından ayırt edilmesinin son derece güç olduğunu vurguladı.
ABD VE RUSYA BAĞLAYICI ANLAŞMAYA KARŞI
Cenevre’de pazartesiden cumaya kadar sürecek olan Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi’nin (CCAC) 7’nci Gözden Geçirme Konferansı’na 128 üye ülke katılıyor. Konferansta, otonom silahlar konusunda hukuken bağlayıcı bir anlaşma için müzakerelerin başlatılması ele alınıyor. Ancak kararların uzlaşmayla alınması gerektiğinden anlaşmaya varılması zor görünüyor.
29 Ekim’de BM Genel Kurulu’nda otonom silahların düzenlenmesine yönelik müzakereler başlatılmasını isteyen karar tasarısı 163 ülkenin oyuyla kabul edildi. ABD, Rusya, İsrail, Kuzey Kore ve Belarus tasarıya karşı oy kullanırken, İran, Çin ve Suudi Arabistan’ın da aralarında bulunduğu dokuz ülke çekimser kaldı.
ABD, ekim ayı başında bağlayıcı olmayan bir düzenleme hazırlanması için beş yıllık bir süreç önerdi. Sivil toplum kuruluşları ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi ise bir yıl içinde sonuç alınmasını istiyor. Rusya’nın da konferansta Ukrayna savaşının gündeme getirilmesini engellemeye yönelik usul tartışmaları başlattığı bildirildi.
Nobel Barış Ödüllü Uluslararası Nükleer Silahları Kaldırma Kampanyası’nın (ICAN) eski direktörü Beatrice Fihn, Cenevre’de bağlayıcı bir anlaşma müzakerelerinin başlatılması konusunda uzlaşmaya varılmasının ancak bir “mucizeyle” mümkün olabileceğini söyledi. Sivil toplum kuruluşları ise uzlaşma sağlanamaması durumunda konunun kararların çoğunluk oyuyla alınabildiği BM Genel Kurulu’na taşınmasını öneriyor.