Mezopotamya Ajansı'na göre Aralarında hak örgütleri ve baroların bulunduğu kurumlar, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 9-11 Haziran tarihlerinde gerçekleştireceği toplantı öncesinde komiteye ortak bir bildirim sundu.

Başvuru, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Önder Apo ile ilgili “Öcalan (2)” kararı ve “Kaytan”, “Gurban” ile “Boltan” davalarında verdiği ihlal kararlarının uygulanmasına ilişkin denetim süreci kapsamında yapıldı.

TÜRKİYE SOMUT REFORM YERİNE MEVCUT SİSTEMİ SAVUNUYOR

Bildirimde, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin daha önce Türkiye’den AİHM içtihatları doğrultusunda somut yasal reform takvimi ve uygulanabilir bir mekanizma talep ettiği hatırlatıldı.

Başvuruda, Türkiye’nin ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına tabi bazı mahkûm kategorilerinin koşullu salıverilme hakkından yararlanamadığını kabul etmesine rağmen mevcut sistemi savunmayı sürdürdüğü belirtildi.

Hak örgütleri ve barolar, hükümetin sunduğu savunmanın cezanın gözden geçirilebilirliği meselesine değil, yüksek güvenlikli infaz rejimlerinin meşruluğuna ve suçların niteliğine odaklandığını ifade etti. Bildirimde, Türkiye’nin bugüne kadar herhangi bir yasa taslağı, reform takvimi veya gözden geçirme mekanizmasına ilişkin somut adım ortaya koymadığı kaydedildi.

UMUT HAKKI ELEŞTİRİSİ

Bildirimde, Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında oluşturulan Meclis Komisyonu’nun hazırladığı ortak rapora da değinildi.

Raporda AİHM ve Anayasa Mahkemesi kararlarına uyulması, hukuk devleti ve demokratikleşme yönünde çeşitli öneriler yer alsa da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarına ilişkin infaz rejiminin değiştirilmesine yönelik somut bir mekanizma öngörülmediği belirtildi.

Başvuruda, “umut hakkı” kavramına doğrudan yer verilmemesi ve ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri için uygulanabilir bir gözden geçirme modelinin önerilmemesinin, sorunun açık biçimde ele alınmasından kaçınıldığını gösterdiği ifade edildi.

İHLAL HEM BİREYSEL HEM DE YAPISAL DÜZEYDE SÜRÜYOR

Ortak bildirime göre mevcut yasal çerçevede herhangi bir değişiklik yapılmadı, ağırlaştırılmış müebbet cezalarının indirgenebilirliğini sağlayacak bir düzenleme oluşturulmadı ve mahkûmlar için herhangi bir gözden geçirme mekanizması kurulmadı.

Bu nedenle başvuruda, AİHM tarafından tespit edilen ihlalin hem bireysel hem de yapısal düzeyde devam ettiği değerlendirmesine yer verildi.

BAKANLAR KOMİTESİ’NE SUNULAN TALEPLER

Hak örgütleri ve barolar, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nden AİHM kararlarının uygulanmasına yönelik denetim sürecini daha etkin yürütmesini istedi.

Başvuruda ayrıca, davaların Komite’nin düzenli insan hakları gündeminde tutulması, Türkiye’den ağırlaştırılmış müebbet hükümlülerine ilişkin kapsamlı istatistiki verilerin talep edilmesi ve belirli suçlar bakımından uygulanan kategorik koşullu salıverilme yasaklarının kaldırılması çağrısında bulunuldu.

Bildirimde, AİHM kararlarının tam olarak uygulanabilmesi için 5275 sayılı İnfaz Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda gerekli değişikliklerin yapılması gerektiği belirtilirken, özellikle “umut hakkı” konusunun Avrupa Konseyi’nin anayasal danışma organı olan Venedik Komisyonu tarafından incelenmesi de talep edildi.

BAŞVURUYU YAPANLAR

Ortak bildirim, Özgürlük İçin Hukukçular Derneği, Çağdaş Hukukçular Derneği, Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı, İnsan Hakları Derneği, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği ile Êlih, Amed, Colemêrg, Mêrdîn, Mûş, Îdir, Sêrt, Riha, Şirnex ve Wan baroları tarafından imzalandı.