GÖRÜNTÜLÜ

‘Yoksul çocuklar sistem dışına itilerek ucuz iş gücü materyali haline getirildi’

2027 bütçe taslağının ve Milli Eğitim Bakanlığı'na ayrılan payın kamusal nitelikten uzak, yoksul öğrencileri dışlayan bir yapıda olduğunu belirten Sami Evren, yoksul çocukların sistem dışına itilerek ucuz iş gücü materyali haline getirildiğini söyledi.

SAMİ EVREN

Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 12 Kasım’da kabul edilen Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) 2027 yılı bütçe teklifi, aralık ayında Genel Kurul’da yapılacak oylama öncesinde tartışılmaya devam ediyor.

MEB’in 2026 yılı başlangıç bütçesi 1 trilyon 943 milyar 965 milyon TL olarak belirlenmişti. 2027 yılı için sunulan teklifte ise bütçe, nominal olarak yüzde 26,5 artırılarak 2 trilyon 458 milyar 762 milyon TL’ye çıkarıldı. Ancak bu artışa rağmen MEB bütçesinin merkezi yönetim bütçesi ve milli gelir içindeki payı gerilemeye devam ediyor. MEB bütçesinin merkezi yönetim bütçesi içindeki payı 2016’da yüzde 13,38 iken 2026’da yüzde 10,24’e, 2027 yılı teklifinde ise yüzde 9,02’ye düştü. Bütçenin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı da aynı dönemde yüzde 2,91’den yüzde 2,21’e geriledi.

2027 yılı için teklif edilen bütçenin yüzde 82,1’i personel ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) giderlerine ayrıldı. Öğretmen maaşlarının yoksulluk sınırının altında kalması, okullardaki kadrolu temizlik ve güvenlik personeli açığının ise geçici programlarla giderilmeye çalışılması, kamusal eğitim alanında yaşanan sorunları yeniden gündeme getirdi.

Devlet okullarında temel ihtiyaçların karşılanmasında yaşanan sorunlar sürerken özel okulların toplam okullar içindeki payı yüzde 20,1’e ulaştı. Böylece ülkedeki her beş okuldan biri özel okul oldu. Öte yandan Diyanet İşleri Başkanlığı için teklif edilen 229 milyar 64 milyon TL’lik bütçenin reel olarak artırılması ve bu bütçenin İçişleri, Dışişleri, Ticaret, Kültür ve Turizm ile Enerji ve Tabii Kaynaklar bakanlıklarının bütçelerini ayrı ayrı geride bırakması dikkat çekti.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) ve üniversitelerin bütçeleri de dahil edildiğinde 2027 yılı için öngörülen toplam eğitim bütçesi 3 trilyon 755 milyar 688 milyon TL olarak belirlendi.

‘BÜTÇEYİ İKTİSADİ RAKAMLAR ÜZERİNDEN OKUMAK YETERLİ DEĞİL’

Komisyondan geçen taslağı ajansımıza değerlendiren Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM) Eğitim Politikaları Komisyonu Eşsözcüsü Sami Evren, bütçeyi yalnızca iktisadi rakamlar üzerinden okumanın yeterli olmayacağını belirtti. Ülkedeki eğitim, sağlık ve adalet sorunlarının demokrasi meselesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu ifade eden Evren, iktidarın bütçe taslaklarını muhalefetin eleştirilerine kapattığını söyledi. Evren, 27 trilyonu TL’yi aşan bütçe büyüklüğü içindeki yaklaşık 3,9 trilyon TL’lik açığın yine halktan tahsil edileceğini ekledi.

MEB’e ayrılan yüzde 13 civarındaki payın yatırımlardan ziyade zorunlu personel giderlerine odaklandığını aktaran Evren, iktidarın kendi açıkladığı enflasyon oranları üzerinden yaptığı hesaplamalarla halktan değil, sermaye çevrelerinden yana tavır aldığını dile getirdi.

Evren, konuya ilişkin görüşlerini, "Bu aslında reel olarak siyasi iktidarın tercihini kamusal eğitimden, halktan yana değil, kendi finans çevrelerinin tasarımına göre hazırladığı anlamına geliyor" sözleriyle özetledi.

‘EĞİTİMİN KAMUSAL NİTELİĞİ TAHRİP EDİLDİ’

Türkiye nüfusunun dörtte birine denk gelen yaklaşık 17 milyon öğrencinin ve 75 bin okulun geleceğinin bu bütçeyle şekilleneceğine dikkat çeken Evren, ülkedeki okulların yaklaşık 15 bininin özel okul olmasının eğitimin kamusal niteliğini tahrip ettiğini söyledi. Devlet okullarının giderek yoksul ailelerin çocuklarının devam ettiği kurumlara dönüştürüldüğüne ve eğitimde yeni bir sınıfsal hiyerarşi yaratıldığına işaret eden Evren, özel okullarda çalışan öğretmenlerin de ucuz iş gücü olarak sömürüldüğünü vurguladı.

Özel eğitimin yaygınlaştırılmasının kamuyu bu alandan dışlamak anlamına geldiğini belirten Evren, "Kamusal eğitim dışlandığı zaman engelli öğrenciyi göremezsin, yoksul öğrenciyi göremezsin. Eğitimin içeriğindeki tartışmaları göremezsin" ifadelerini kullandı.

‘ANA DİLİNDE EĞİTİM OLMADAN BARIŞIN GELMESİ MÜMKÜN DEĞİLDİR’

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne de değinen Evren, siyasetçilerin artık "savaşa daha az bütçe ayrılacağı" yönünde söylemler geliştirdiğini hatırlatarak, gerçek bir barış için bu kaynağın demokratik entegrasyona ve eğitime aktarılması gerektiğini ifade etti.

Ana dilinde eğitim hakkının anayasal güvence altına alınmasının yanı sıra bütçede bunun altyapısına da pay ayrılmasının şart olduğunu belirten Evren, aksi durumda ayrımcılığın derinleştireceği uyarısında bulundu. İktidarın süreci yalnızca "terörsüz Türkiye" söylemi ve genelgelerle yönetmeye çalıştığını ancak bunun toplumda karşılık bulmayacağını ifade edenEvren, "Ana dilinde eğitim meselesi çözülmeden Türkiye'de barış meselesinin, çözüm sürecinin netleşmesi mümkün değildir. Çünkü bu ayrımcılık devam ettiği sürece siz bu ülkede insanları bir arada yaşamaya mahkum edemezsiniz" dedi.

Evren, “Ana dilinde eğitim meselesi yaşamsal olarak bizim mücadele programımızın en önemli alt başlığıdır” diyerek bu konudaki kararlılıklarını da yineledi.

‘ÜNİVERSİTELER NE KADAR ÖZGÜR OLURSA BARIŞA O KADAR ÇABUK ULAŞACAĞIZ’

Eğitim sisteminin yalnızca örgün eğitimdeki 17 milyon öğrenciden ibaret olmadığını, yaklaşık 6 milyon üniversite öğrencisinin de bu tablonun merkezinde yer aldığını hatırlatan Sami Evren, üniversitelerdeki kayyum uygulamalarını ve öğrenci hareketlerine yönelik baskıları da eleştirdi.

İçişleri Bakanlığı'nın 17 maddelik "Üniversitelerde Güvenlik Tedbirleri" başlıklı genelgesine değinen Evren, yükseköğretim yönetiminin gençliği sürecin dışında tutmaya çalıştığını ve öğrencileri potansiyel suçlu gibi gören otoriter bir yaklaşım sergilediğine dikkat çekti. Üniversitelilere açılan soruşturmaların ve okuldan uzaklaştırmaların kabul edilemez olduğunu dile getiren Evren, "Üniversiteler ne kadar özgür olursa barış süreci de o kadar çabuk ulaşabileceğimiz bir süreç olur. Gençlik hareketini öldürürseniz Türkiye'deki demokrasiyi de öldürürsünüz" diye konuştu.

‘İKTİDAR KENDİ SİYASAL HEDEFLERİ DOĞRULTUSUNDA TARİKATLARI GÜÇLENDİRİYOR’

Gelir dağılımındaki adaletsizliğin okullara doğrudan yansıdığını belirten Sami Evren, bütçede öğrencilere bir öğün ücretsiz yemek verilmesi, ulaşım giderlerinin karşılanması ve okulların hijyen koşullarının iyileştirilmesi için kaynak ayrılmamasına tepki gösterdi. Okullardaki temizlik ve yardımcı personel hizmetlerinin taşeron firmalar üzerinden yürütülmesini eleştiren Evren, yoksul çocukların sistem dışına itilerek yalnızca ucuz iş gücü materyali haline getirildiğini söyledi.

Buna karşın Diyanet İşleri Başkanlığı'na 8-9 bakanlığın toplamından daha fazla bütçe ayrıldığını ve vakıflar aracılığıyla cemaatlere kaynak aktarıldığını ifade eden Evren, okul öncesi eğitime dahi müdahale eden bu yapıların laik ve bilimsel eğitimi ortadan kaldırdığını söyledi. Holding haline geldiğini belirttiği cemaatlere aktarılan fonların denetlenemediğine dikkat çeken Evren, "Nitelikli bilimsel eğitim yapan okulların bütçeleri kısılırken, Diyanet ya da cemaatlere verilen bütçe ile farklı alanlarda bütçe aktarımı söz konusudur" dedi.

Ayrıca iktidarın kendi siyasal hedefleri doğrultusunda tarikatları güçlendirdiğinin altını çizen Evren, özellikle Kürdistan’da dini motivasyonlar üzerinden demokratik hareketin boğulmaya çalışıldığını ifade etti. Yürütülen bu süreci kabul etmelerinin mümkün olmadığını vurguladı.

‘MÜCADELEYE DEVAM EDECEĞİZ’

Okulun sadece dört duvardan ibaret olmadığını; velisi, öğretmeni, öğrencisi ve mahalledeki sivil toplum örgütleriyle bir bütün olduğunu söyleyen Sami Evren, Ankara'dan dayatılan tek tipçi ve ezberci müfredatın toplumsal sorunları ve özellikle son dönemde okullardaki şiddet olaylarını artırdığını ifade etti.

DEM Parti olarak akademisyenlerin, sendikaların ve demokratik kitle örgütlerinin söz sahibi olduğu, bilimsel ve kamusal bir eğitim sistemi için mücadele ettiklerini belirten Evren, "Yoksul halkımızla birlikte, ayrımcılığa uğrayan insanlarımızla birlikte bu bütçeyi reddediyoruz. Bu bütçenin demokratik bir bütçe olması için, demokratik bir siyasetin parçası haline gelmesi için mücadelemize devam edeceğiz" dedi.