Suriye, Esad döneminden kalan kimyasal silah programına ait malzemelerin imhasına başladı. Suriye’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi İbrahim Olabi, BM Güvenlik Konseyi’nde yaptığı açıklamada süreci “tarihi bir an” olarak nitelendirdi.

Olabi, “Bu, eski rejimden kurtuluşumuzdan bu yana gerçekleştirilen ilk imha operasyonu” dedi. Yeni yönetimin, kimyasal silahların yanlış kişilerin eline geçmesini önlemeyi ve Suriye ile bölgenin güvenliğini sağlamayı amaçladığını belirtti.

KİMYASAL SALDIRILARLA ANILAN BİR MİRAS

Suriye’nin kimyasal silah programı, 13 yılı aşkın süren iç savaşın en tartışmalı başlıklarından biri oldu.

21 Ağustos 2013’te Şam yakınlarındaki Doğu Guta’da düzenlenen ve ABD istihbaratınca dönemin Suriye hükümetine atfedilen kimyasal saldırıda 1.400’den fazla kişi hayatını kaybetmişti. Saldırının ardından Suriye, ABD ve Rusya’nın baskısıyla Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü’ne (OPCW) katılmış ve kimyasal silah stoklarını açıklayarak imha edilmesini kabul etmişti.

Ancak uluslararası denetçiler daha sonra Esad yönetiminin kimyasal silah programının tamamını açıklamadığı ve soruşturmaları engellediği sonucuna vardı.

OPCW, 2021 yılında Suriye’nin kimyasal silah kullanımına ilişkin yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle ülkenin örgütteki bazı haklarını askıya almıştı.

OPCW: 42 BOMBA İMHA EDİLDİ

Esad’ın Aralık 2024’te iktidardan düşmesinin ardından yeni Suriye yönetimi, kimyasal silahların imhası konusunda Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW) ile işbirliği yapma sözü verdi.

Yeni yönetim, örgütün denetçilerine ülkede sürekli bir varlık oluşturma, şüpheli bölgeleri inceleme, mevcut stokları güvence altına alma ve geçmiş saldırılara ilişkin bilgi toplama imkanı sağladı.

BM’nin silahsızlanmadan sorumlu üst düzey yetkilisi Izumi Nakamitsu, OPCW ekiplerinin geçen ay 42 hava bombasının geri döndürülemez şekilde imha edildiğini doğruladığını açıkladı.

Nakamitsu, bunun 2014’ten bu yana ilk kez Suriye’ye ait kimyasal mühimmatın imhasının OPCW tarafından doğrulanması anlamına geldiğini belirtti.

ABD, Suriye’nin yeni yönetimine OPCW ile işbirliğini sürdürme çağrısında bulunurken, Çin ve Rusya da kimyasal silahların imhası konusunda kaydedilen ilerlemeyi memnuniyetle karşıladı.

Eski Devlet Başkanı Beşar Esad ise Aralık 2024’te Şam’ın yeni güçlerin eline geçmesinden önce ülkeyi terk ederek Moskova’ya gitmişti.