Endonezya’da yangınlarla bağlantılı hava kirliliği eylülde 3 560 ölüme yol açtı

Endonezya’da aylardır devam eden orman ve arazi yangınlarının yol açtığı hava kirliliği, Eylül 2026’da yaklaşık 3 bin 560 kişinin ölümüne neden oldu.

Endonezya’da orman yangınlarının yol açtığı hava kirliliği ciddi bir halk sağlığı krizine dönüştü. Helsinki merkezli Temiz Hava ve Enerji Araştırma Merkezi’nin (CREA) tarafından yayımlanan araştırmaya göre, yangın kaynaklı ince partikül madde (PM2.5) kirliliği nedeniyle Eylül ayında yaklaşık 3 bin 560 kişi hayatını kaybetti. Bu sayı, ağustos ayındaki tahminin iki katına çıktı.

Aynı dönemde ülkede yaklaşık 57,8 milyon kişi sağlıksız veya tehlikeli seviyede hava kirliliğine maruz kaldı. Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) yıllık PM2.5 sınır değerleri ülke genelinde yedi kattan fazla aşılırken, Borneo Adası'ndaki Kalimantan bölgesinde bu oran 24 kata ulaştı.

Ölümlerin büyük bölümü Endonezya'nın Borneo Adası'ndaki topraklarında, ayrıca Cava ve Sumatra adalarında ve ülkenin doğusunda kaydedildi. Yangınlardan kaynaklanmayan sanayi, kentleşme ve araç emisyonlarının da eylül ayında yaklaşık  bin 750 kişinin ölümüne neden olduğu belirtildi. Ülke genelinde 330 binden fazla akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi.

1,9 MİLYON HEKTARDAN FAZLA ALAN YANDI

El Niño kaynaklı kuraklığın etkisini artırdığı Endonezya, aylardır orman yangınlarıyla mücadele ediyor. Ormansızlaşmayı izleyen Nusantara Atlas kuruluşuna göre, yılın ilk dokuz ayında 1,9 milyon hektardan fazla alan yangınlarda tahrip oldu. Endonezya hükümeti ise bu veriyi henüz doğrulamadı.

Yangınların oluşturduğu zehirli dumanlar Malezya, Singapur, Filipinler ve Doğu Timor'a kadar yayılarak bölgesel hava kirliliğini artırdı.

Uzmanlar, yangınların önemli bir bölümünün ormanlık alanları tarım, palmiye yağı üretimi ve madencilik faaliyetleri için açmak amacıyla uygulanan kontrollü yakma yöntemlerinden kaynaklandığına dikkat çekiyor.

CREA, hükümete turbalık alanların yeniden canlandırılması, yasa dışı yakma faaliyetlerine karşı denetimlerin sıkılaştırılması ve özellikle Cava Adası'ndaki sanayi emisyonlarının sınırlandırılması çağrısında bulundu.

Landscape Indonesia kuruluşunun yöneticisi Agus Sari ise hükümetin önceden öngörülebilir ve önlenebilir bir felakete karşı hazırlıksız kaldığını savundu. Sari, bütçe kesintilerinin Ulusal Afet Yönetim Ajansının çalışmalarını olumsuz etkilediğini belirtti.

Endonezya hükümeti çarşamba günü yaptığı açıklamada ise yangınlarla mücadele için 72 binden fazla personelin görevlendirildiğini, bulut tohumlama çalışmaları yürütüldüğünü, 2 bin 100 sağlık çalışanının sahaya gönderildiğini ve 5,3 milyon maske dağıtıldığını duyurdu.