Son dönemde Türkiye’de bireysel silahlanma ve ateşli silahların kullanıldığı şiddet olaylarında artış yaşanıyor. Umut Vakfı’nın verilerine göre, Türkiye’de bir yıl içerisinde yaşanan şiddet olayları ve cinayetlerin yaklaşık yüzde 70’i ateşli silahlarla gerçekleştiriliyor.

Ateşli silahlarla yapılan saldırı ve işlenen cinayetlerde kullanılan silahların yüzde 80-90’ının ise ruhsatsız olduğu belirtiliyor.

İçişleri Bakanlığı verilerine göre, 2025 yılı boyunca düzenlenen operasyonlarda 50 bin 216 tabanca, 35 bin 724 av tüfeği, 22 bin 669 kurusıkı tabanca ve bin 492 uzun namlulu silah olmak üzere toplam 110 bin 104 ruhsatsız silah ele geçirildi.

Bakanlığın 2026 yılının ilk üç ayına ilişkin açıkladığı veriler de ruhsatsız silahlanmanın sürdüğünü ortaya koydu. Buna göre, 2026’nın ilk üç ayında 25 bin 580 ruhsatsız silaha el konuldu.

Türkiye ve Kürdistan’da artan silahlanmayı, silah satışlarını ve beraberinde getirdiği toplumsal sorunları DEM Parti Bedlîs Milletvekili Hüseyin Olan, ajansımıza değerlendirdi.

‘SİLAH VE MÜHİMMATA AYRILAN ÖDENEK YÜZDE 229 ARTTI’

Bireysel silahlanma sorununun kişisel tercihlerden değil, yapısal ve sistemsel bir krizden kaynaklandığını belirten Olan, devletin güvenlikçi politikalarının silahlanmayı teşvik ettiğini söyleyerek şöyle devam etti:

“Ortada ‘bireysel’ bir sorun yok. Bireysel silahlanma diye anlatılan şey, yapısal ve sistemsel bir krizin sonucudur. Toplum kendiliğinden silaha yönelmedi. Tam tersine, silahı çözüm gibi sunan, silahlanmayı teşvik eden ve silahlıyı ödüllendiren bir düzen tarafından bu noktaya getirildi.

Bu düzenin ilk ayağı güvenlikçi devlet anlayışı. Bu ülkede güvensizliğin asıl kaynağı, güvenlikçi politikaların kendisidir. Kürt meselesinden işçinin grevine, kadının itirazından öğrencinin sesine kadar her toplumsal sorun bir güvenlik meselesine çevrildi ve hepsine silahla, polisle ve yasakla cevap verildi.

Bunun en açık belgesi bütçedir. Şu anda Meclis’te görüştüğümüz 2027 bütçesinde savunma ve iç güvenliğe 3 trilyon 454 milyar lira ayrılıyor. Silah ve mühimmat alımına ayrılan ödenek yüzde 229 artırıldı. Buna karşılık aynı bütçede yoksul ailelere, engellilere, yaşlılara ve öğrencilere yönelik tüm programlara ayrılan toplam kaynak yalnızca 1 trilyon 341 milyar lira. Yani bu ülkede güvenliğe, yoksulluğa ayrılanın iki buçuk katından fazlası harcanıyor.

Güvenliğe ayrılan para, tüm üniversiteler dahil eğitime ayrılan bütçeye neredeyse eşit. Milli Eğitim bütçesi enflasyonun altında artırılırken silah ve güvenlik harcamaları rekor kırıyor. Yoksulluğu silahla, toplumsal sorunları polisle yöneten bir devlet, toplum neden silahlanıyor diye soramaz.

Halihazırda böyle bir kaygısı da yok zaten. Bakıldığı zaman silahı bir ticari meta haline getiren sistemle karşı karşıyayız. Sivillere yasal silah satan tek yetkili kurum, bir kamu iktisadi kuruluşu olan Makine ve Kimya Endüstrisi, yani MKE’dir. Bir dönem tabancaları 10 taksitle satan, 2014'te bir yılda yaklaşık 31 bin tabanca ve 81 milyon fişek satan bir kamu kurumundan söz ediyoruz. Kamu kaynağı yaşam hakkını korumak için var olmalıdır, ölüm aletini sıradan bir tüketim malına dönüştürmek için değil.

Toplumun silaha yönelmesinin nedenlerinden bir diğerini de cezasızlık ve adaletsizlikle açıklayabiliriz. Yurttaş yargıya güvenmediğinde hakkını kendi almaya kalkıyor. Mafyalar, çeteler af düzenlemeleriyle salıverilirken gazeteciler, siyasetçiler ve seçilmiş belediye başkanları cezaevinde tutulduğunda topluma verilen mesaj şudur: Bu ülkede güç hukukta değil, silahtadır.

Umut Vakfı’na göre, yalnızca 2025'te 3 bin 422 silahlı şiddet olayında 2 bin 225 kişi yaşamını yitirdi. 2014'ten bu yana bu olaylarda 26 binden fazla insan öldü. Bu bir savaş bilançosudur; ama bu savaşın tarafı toplumun kendisi.”

‘SORUN OPERASYONLARLA ÇÖZÜLMEZ, ÇETELERİ YARATAN SİSTEMDİR’

Türkiye’de 30 milyonun üzerinde ruhsatsız silah bulunduğuna dikkat çeken Hüseyin Olan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Türkiye’de yaklaşık 3,5-4 milyon ruhsatlı silaha karşılık 30 milyonun üzerinde ruhsatsız silah olduğu tahmin ediliyor. Her 10 silahtan 9'u kayıt dışı. Bu kadar büyük bir kayıt dışı silah piyasası, onu besleyen bir ekonomi ve onu koruyan bir düzen olmadan var olamaz. O ekonominin adı çeteler ve mafyadır.

Bugün Türkiye’de çeteler her mahallede, her şehirde örgütlenmiş durumda. Silah, uyuşturucu ve tefecilik ağları birbirine bağlanmış. Bunu biz söylemiyoruz, İçişleri Bakanlığı’nın kendi rakamları söylüyor. Bakanlık, 2025'in ilk 11 ayında 624 organize suç örgütünü çökerttiğini açıkladı. 2026'nın yalnızca ilk beş ayında 382 çeteye 952 operasyon yapıldı. Bakanlık, 2026'yı ‘Organize Suç ve Uyuşturucuyla Mücadele Yılı’ ilan etti. Her yıl yüzlerce çete ‘çökertiliyor’ ama çete sayısı azalmıyor, artıyor. Çünkü sorun operasyonla çözülemez; sorun, çeteleri üreten sistemin ta kendisidir.

Bu sistemin içinde devletle mafya arasındaki ilişkiler de var ve bu, artık birer iddianın ötesinde, mahkeme kayıtlarına geçmiş bir olgudur. Sinan Ateş cinayetinde tetikçiyi İstanbul’dan Ankara’ya iki özel harekat polisi getirdi ve ikisi de 18'er yıl hapis cezası aldı. Ayhan Bora Kaplan dosyasında çete liderinin emniyetteki bağlantılarını soruşturan polis başmüfettişleri emekliye ayrıldı. Operasyonu yapan emniyet müdürleri ise tutuklandı.

2020'deki infaz düzenlemesiyle organize suç örgütü lideri Alaattin Çakıcı salıverildi; aynı düzenleme siyasi tutsakları cezaevinde bıraktı. Mafya liderini dışarı çıkarıp gazeteciyi içeride tutan bir sistem, ruhsatsız silaha karşı mücadele edemez.

Her şeyden önce silaha erişim de son derece kolaylaştı. Silah artık internetten sipariş ediliyor, taksitle kapıya geliyor, kurusıkı tabancalar gerçek silaha çevriliyor. Ele geçirilen yaklaşık 248 bin silahın 39 bin 665'i kurusıkıdan çevrilmiş. Ruhsatsız silah taşımanın cezası ise çoğu zaman seçenek yaptırıma çevrilebilen, caydırıcılığı olmayan bir ceza. Yani sistem kayıt dışı silahı hem ucuz hem cezasız kılıyor.

MKE konusunda da somut bir talebimiz var: Bu kurumun yıllık sivil tabanca ve fişek satışları il il, yıl yıl kamuoyuna açıklansın. Kurumun satışları 2024'te yüzde 90 artışla 40 milyar liraya ulaştı. Kâr büyürken toplumun güvenliği küçülüyorsa, bu kamu kaynağının toplumsal faydaya dönüştüğünü kimse söyleyemez.”

‘KÜRDİSTAN’DA BUGÜN GÖRDÜĞÜMÜZ, GÜVENLİK POLİTİKALARININ SONUCUDUR’

Kürdistan’da yaşanan bireysel silahlanmanın devletin politikalarıyla birlikte ele alınması gerektiğine işaret eden Olan, şunları söyledi:

“Kürdistan, onlarca yıl boyunca devletin gözünde bir çatışma ve güvenlik coğrafyası olarak tanımlandı. Bu topraklara okul, fabrika ve istihdam yerine karakol ve kalekol götürüldü. Köy koruculuğu sistemiyle on binlerce insanın eline devlet eliyle silah verildi. Silah, bu coğrafyada bir güvenlik politikasının parçası olarak yayıldı ve meşrulaştırıldı. Bugün gördüğümüz tablo, bu güvenlik eksenli politikanın sahadaki sonucudur.

Rakamlar da bunu gösteriyor. Amed Valiliği’nin kendi açıkladığı veriye göre 2025'te ilde genel asayiş olayları yüzde 13 azalırken kasten öldürme yüzde 42 arttı. Valilik, ölümlü olayların çoğunun ruhsatsız silahlarla işlendiğini söylüyor. Yani genel suç düşerken silahla öldürmeler artıyor. Bu, sorunu sıradan bir asayiş meselesi olarak ele alamayacağımızı, yapısal bir sorun olduğunu gösteriyor.

Bu yapısal sorunun bugünkü iki büyük ayağı var: Ekonomik yıkım ve her yere yayılmış çeteler. Bu coğrafya bilinçli olarak yoksul bırakıldı.

Tarım ve hayvancılık yasaklandı, köyler boşaltıldı, yatırım ve istihdam bilinçli bir şekilde götürülmedi. Bugün Kürdistan illeri, işsizliğin ve yoksulluğun en ağır yaşandığı illerdir. Geleceğini göremeyen, iş bulamayan, umudu tükenmiş bir gençlik var. Bu umutsuz ve geleceksiz bırakılan gençler nasıl ki metropollerde mafya ve çete üyesi haline geldiyse Kürdistanda da feodal ilişkiler üzerinden benzer bir durum yaşatıldı. Uyuşturucu, silah, kaçakçılık ve tefecilik ağları mahallelere kadar yayılmış durumda.

Gazeteciler sokak ortasında kurşunlanıyor, meslek örgütleri, çetelerin kentlerin huzurunu gasp ettiğini açıkça söylüyor. Çeteler işsiz gence para, yoksul gence güç vaat ediyor ve eline silah veriyor. Yoksulluk çeteleri besliyor, çeteler silahı yayıyor, silah da şiddeti büyütüyor.

Uyuşturucunun ve çetelerin Kürt gençliği arasında bu kadar kolay yayılmasını özel savaş politikasının bir parçası olarak görüyoruz. Siyaseten örgütlenen, kimliğine ve diline sahip çıkan bir gençlik yerine uyuşturucuya, çeteye ve silaha teslim edilmiş bir gençlik isteniyor. Seçilmiş belediye başkanlarını görevden almakta bu kadar hızlı davranan bir devletin mahalle aralarındaki çetelere karşı bu kadar etkisiz kalmasına tesadüf diyebilir miyiz?

Bugün barış süreciyle çatışmalar durdu ve bu çok kıymetli. Ama dağdaki silahlar susarken sokaktaki silahlar konuşuyor. Özellikle vurgulamak gerekir ki çatışmanın bıraktığı boşluk barışla, demokrasiyle ve ekonomik kalkınmayla doldurulmazsa maalesef bu olumsuz tablo giderek daha da yaygınlaşacak.”

‘BARIŞI, SİLAHSIZLANMAYI VE DEMOKRATİK TOPLUMU SAVUNDUĞUMUZ İÇİN LİNÇ EDİLİYORUZ’

DEM Parti’nin yaşanan bu krize ilişkin görüşlerine de değinen Hüseyin Olan, parti olarak her platformda silahlanmaya karşı olduklarını açıkça belirttiklerini hatırlatarak şunları söyledi:

“Türkiye’deki bütçenin büyük bir kısmının silahlanmaya ayrılmasına ve silahların bölgede yayılmacı politikanın aracı haline getirilmesini şiddetle karşıyız. Şu anda iktidarın en fazla övündüğü, konuşmalarında böbürlenerek anlattığı İHA ve SİHA’lara ve diğer askeri silahlara harcanan bütçenin bir an önce toplumun içinde bulunduğu yoksulluğa, eğitime, sağlığa ve barınmaya ayrılması gerektiğini her platformda dile getiriyoruz. Barış’ı silahsızlanmayı ve demokratik toplumu savunduğumuz için neredeyse linç ediliyoruz; vatan haini gibi lanse edilmeye çalışılıyoruz.

MKE’ye bağlı Askeri Fabrikalar ASFAT Komisyonu’nda askeri silahlar için ‘ölüm kusan makinalar’ ibaresini kullandığım için komisyon başkanı bunun kirli bir dil olduğunu ifade etti. Artık gerisini sizler düşünün.

Onun için parti olarak temel politikamız, Türkiye’de güvenlik ve savunma adı altında geliştirilen militarist silahlanma yapısına karşı çıkmaktır. Buraya harcanan bütçenin toplumun yararına ve demokratik toplumun inşası için harcanmasını her zaman savunduk, savunmaya da devam edeceğiz.”