“Abdullah Öcalan’a Özgürlük, Kürt Sorununa Siyasi Çözüm” kampanyası kapsamında yürütülen uluslararası imza çalışmaları 50 ülkeden 845 imzaya ulaştı. Aralarında 109 Nobel ödülü sahibinin de bulunduğu imzacılar, Avrupa Konseyi nezdinde yürütülen girişimlere destek verirken, 29 ülkeden 620 imzacı da Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne mektup gönderdi.

Komalên Civakên Kurdistan (KCK) Yürütme Konseyi Üyesi Zübeyir Aydar, uluslararası kampanyanın yarattığı etkiyi, Avrupa Konseyi nezdinde yürütülecek girişimleri ve Önder Apo’nun fiziki özgürlüğünün sağlanması hedefiyle önümüzdeki dönemde atılacak adımları ANF’ye değerlendirdi. 

‘TÜRKİYE UMUT HAKKI KONUSUNDA ZAMAN KAZANMAYA ÇALIŞIYOR’ 

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) umut hakkına ilişkin kararının uygulanması konusunda Türkiye’nin zaman kazanmaya çalıştığını belirten Aydar, uluslararası alanda Türkiye’ye yönelik ciddi bir rahatsızlık ve baskı oluştuğuna dikkat çekerek şunları söyledi:

“Umut hakkı çerçevesinde meseleyi ele alıyoruz. Başkan Apo’nun ve tabii ki Türkiye’de onun konumunda olan herkesin umut hakkı var. Bu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin içtihatları çerçevesinde oluşan bir durumdur. Bu çerçevede birçok ülke, yani Avrupa Konseyi üyesi birçok ülke, bunu kendi ulusal kanunlarında da ele aldı ve mevzuatlarını buna göre değiştirdi. Fakat Türkiye hâlâ böyle bir değişikliğe gitmedi.

Başkan Apo’yla ilgili karar 2014’te alındı. Çünkü ağırlaştırılmış müebbet, Türkiye’de hiçbir biçimde dışarı çıkamayacağı anlamına geliyor. Haklar o kadar ağırlaştırılıyor ki bu, insan hakları mevzuatına aykırıdır. Bu açıdan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi böyle bir karar aldı ve Türkiye’nin önüne koydu. ‘Mevzuatınızı değiştirin’ dedi. Aslında bu konunun çok önceden Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nde ele alınması gerekiyordu ama çok gecikti. On yıl sonra gündeme geldi. Yaklaşık iki yıldır bu konu gündeme geliyor. Fakat Türkiye burada zaman kazanmaya çalışıyor. Türkiye’ye bu konuda ‘Projeniz nedir?’ diye soruyorlar. Normalde geçen sene eylül ayında karar vermeleri gerekiyordu. Eylül ayında olmadı, bahara, yani bu senenin haziran ayına ertelediler. Türkiye yine orada meseleyi geçiştirdi.

Mart ayında bazı bildirimler oldu. ‘Bir süreç var, meseleyi bu süreç çerçevesinde ele alıyoruz’ diyorlar. En son Bakanlar Komitesi, ağustos ayında yine Türkiye’den bilgi istedi. Eylül ayında da bu konu gündeme alındı. Türkiye, ekim ayında yeni bir bildirimde bulunmuş, yani rapor sunmuş. Çünkü Bakanlar Komitesi’nin 1-3 Aralık tarihlerinde daimi temsilcilerin toplantısı var. Türkiye, Ekim ayında bir rapor sundu. Yine meseleyi, ‘Ortada bir süreç var. Biz Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarının çoğunu yerine getiriyoruz ama bazılarını yerine getirmedik. Bizim hukukumuzda, kanunlarımızda umut hakkı yok’ diyerek geçiştirmeye çalışıyor.

Türkiye’de böyle bir geçiştirme var. Zaman kazanmaya ve meseleyi geçiştirmeye çalışıyor ama bir baskı altında olduğu da görülüyor. Şu anda şunu görebiliyoruz: Bu konu, aralık ayının başında yapılacak Bakanlar Komitesi ve daimi temsilcilerin toplantısının gündemindedir. Burada şöyle bir durum ortaya çıkıyor: Birçok ülke, meselenin tek başına Kürt meselesi olmadığını, yalnızca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Gurban Grubu, Selahattin Demirtaş ve Osman Kavala dosyalarından ibaret olmadığını söylüyor. Birçok ülke, ‘Avrupa Konseyi üyesi bir ülke kendi sözleşmesine uymuyor. Sözleşmeyi imzaladığı halde bazı üyeler hükümlerine uymuyor. Türkiye buna uymuyor’ diyor.

Zaten Rusya ile de ciddi krizler yaşandı. Rusya’nın Avrupa Konseyi’ndeki temsil hakları 25 Şubat 2022’de askıya alındı. Ardından 16 Mart 2022’de Avrupa Konseyi üyeliği sona erdirildi. Şimdi Türkiye’ye yönelik bir baskı söz konusu.

Burada tabii ki Kürtler ve Kürtlerin dostları da uluslararası alanda bir kampanya yürütüyorlar. Bu kampanya dünyada çok önemli bir etki yarattı. Aralarında 109 Nobel ödülü sahibinin de bulunduğu, dünya çapında tanınmış 845 kişinin bir metin yayımlaması ve bunu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne, Avrupa Konseyi’ne ve daimi temsilcilere bildirmesi son derece önemlidir. Bu etkili oluyor, ülkeler üzerinde de etkisini gösteriyor.

Bu açıdan önümüzdeki aralık ayında nasıl bir karar çıkar, onu bilemiyoruz. Ancak uluslararası alanda Türkiye’ye yönelik bu konuda ciddi bir rahatsızlığın olduğunu ve Türkiye üzerinde baskı oluştuğunu görebiliyoruz.”

‘ÖZGÜRLÜK KAMPANYASI SONUÇ ALANA KADAR SÜRECEK’

29 ülkeden 620 imzacının Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne gönderdiği mektubun, kampanyanın uluslararası alanda yeni bir aşamaya geçtiğini gösterdiğini söyleyen Aydar, Kürt halkı olarak mektubun ardından Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne yönelik yapılacak girişimlerin takipçisi olacaklarını kaydederek şunları ifade etti:

“Uzun süredir Başkan Apo’ya yönelik bir özgürlük kampanyası yürütülüyor. Bunun bir ayağı da umut hakkıyla ilgilidir. Başkan Apo 28 yıldır orada tutuklu, 28 yıldır tecrit altında tutuluyor. Birçok mahkumun sahip olduğu haklara bile sahip değil. Belki şu anda bazı değişiklikler oluyor ama yine de tecrit altındadır. Bu açıdan özgürlük kampanyamız her düzeyde yürüyecek. Zaten her düzeyde de yürüyor.

Bunun bir ayağı da umut hakkıdır. Bu, uluslararası hukuk çerçevesinde ele alınan bir durumdur. Normalde umut hakkı, 24-25 yıl cezaevinde kalanlar için otomatik olarak devreye giren bir haktır. Ama Türkiye, ‘Benim kanunlarımda yok’ diyor ve kanunlarını değiştirme niyetini de göstermiyor. Bunun yerine, ‘Bir süreç var. Bu süreç çerçevesinde bazı şeyler yerine gelecek, acele etmeyin’ diyerek bu sürece sarılıyor. Türkiye’nin bu tutumunu, yani olumsuz faaliyetlerini de görüyoruz.

Mesele şu: Konunun uluslararasılaştığı, yani tek başına bir iç mesele olmaktan çıkarak uluslararası alanda takip edilen bir insan hakları ve siyasi mesele haline geldiği ortaya çıkıyor. Şu anda birçok ülkenin temsilcisinin Türkiye’nin tutumundan rahatsız olduğunu biliyoruz. Bazı görüşmelerimiz de var. Avrupa Konseyi’nde biz de görüşmeler yapıyoruz. Belli çevrelerle yürüttüğümüz görüşmelerde birçok ülke temsilcisinin rahatsız olduğu ve çözüm arayışları içinde bulunduğu görülüyor. Ancak nasıl bir karar çıkacağını bilemiyoruz.

Şunu söyleyebiliriz: Meselenin bu kadar uluslararasılaşması, Kürt diplomasisinin, Kürt Özgürlük Hareketi’nin ve bu konuda aktif olan Kürt dostlarının geniş bir etkiye sahip olduğunu gösteriyor. Bu çalışmaları daha da geliştirerek sonuç alana kadar devam ettireceğiz.”

 ‘ÖNDER APO’NUN ÖZGÜR ÇALIŞMA VE İLETİŞİM KOŞULLARI SAĞLANMALIDIR’ 

Önder Apo’nun fiziki özgürlüğünün Barış ve Demokratik Toplum Süreci açısından önemini vurgulayan Zübeyir Aydar, Önder Apo’nun özgür çalışma ve iletişim koşullarına kavuşmasının Kürt sorununun demokratik ve siyasi çözümü açısından birinci koşul olduğunu belirtti. Önder Apo’nun İmralı’daki yeni bir binaya taşınmasının bu anlamda yeterli olmadığını ifade eden Aydar, sürecin sağlıklı ilerlemesi için özgürlük kampanyasının sürdürüleceğine işaret ederek şunları söyledi:

“Bu özgürlük kampanyası sürekli gündemimizde olacak. Bunun ülke ayağı var, ülkedeki etkinlikler var. Yürüyüşler, mitingler hem Türkiye’de hem de yurt dışında, içeride ve dışarıda devam edecek. Bunlar sürecek. Yine bir görüşme serisi var. Ulusal ve uluslararası alanda bu konuyu sürekli gündemde tutacağız. Türkiye’de belli çevrelerle, yurt dışında da aynı şekilde görüşmeler yapacağız. Bu görüşme serisi devam edecek.

Dostların bu konudaki katılımı da sürekli olacak. Sivil toplum kuruluşları, insan hakları kurumları ve tek tek bütün dostlarımız bu konuda sürekli duyarlı hale getirilmeye çalışılacak. Bir de seminer, toplantı ve konferans dizileri var. Kamuoyunu etkileyebilmek amacıyla paneller, seminerler ve konferanslar her düzeyde yapılacak. Ta ki bu çalışmalardan sonuç alana kadar. Bu, bizim açımızdan ertelenemez bir görevdir.

Başkan Apo 28 yıldır haksız yere orada tutuluyor. Serbest kalması lazım. Bu konuda, ne olursa olsun, bu sorunun çözümü için Başkan Apo’nun mutlaka İmralı’dan çıkarılması gerekiyor. Bu, bizim ve Kürt halkının önünde duran en büyük hedeftir. Onu oradan çıkardığımızda çözümün önü açılır. Bu, çözüme büyük katkı sunar. Bu, tek başına bir özgürlük meselesi değildir; Başkan Apo’nun özgürlüğü hepimizin özgürlüğüdür.

İki yılı aşkın bir süredir Başkan Apo ile İmralı merkezli olarak Kürt sorununun çözümü için bir diyalog yürütülüyor. Bu konuda hareket ciddi adımlar attı. Türk tarafında da bazı adımlar atıldı ama bunlar yeterli değil. Süreç çok yavaş ilerliyor.

Son gelişmeler çerçevesinde şunu görüyoruz: Başkan Apo için cezaevinin içinde bir ev yapıldı. Bu, cezaevi dışında değil. Bir yer değişikliği söz konusu. O eve taşınmış ve yanında bazı arkadaşları var. Bu önemli bir gelişmedir. Ancak o evin gerçekten ev olarak kullanılması gerekiyor; cezaevi olmaması lazım. Ev olarak kullanılacaksa misafir kabul edebilmesi lazım. Basını, siyasi çevreleri, kendi arkadaşlarını, örgütünü, akademisyenleri ve istediği kesimleri orada kabul edebilmesi gerekiyor. Bu bir başlangıç olur ve sürece büyük katkı sunar.

Tabii mevcut bir kanun çıkarıldı. O kanun çerçevesinde de bunun bir yeri var. Başkan Apo bir koordinatördür. Bahçeli de ‘Barış ve Siyasallaşma Koordinatörü’ dedi. Biz de öyle adlandırıyoruz. Başkan Apo şu anda Kürt tarafı açısından Barış ve Siyasallaşma Koordinatörü’dür ve bu sorunun birinci muhatabıdır. Bu anlamda, görevini yerine getirebilmesi için serbest kalması gerekiyor. Serbest hareket edebilmeli, güvenliği sağlanmalı. Sağlık ve güvenlik koşullarıyla birlikte özgürce hareket edebilmeli ve bu işi rahatlıkla yürütebilmelidir.

Bu, çözümün önündeki birçok engeli kaldırır. Herkes açısından ‘Evet, artık mesele çözüme gidiyor’ güvenini sağlar. Kürtler açısından da büyük bir güven oluşturur ve çözümün önündeki engellerin kaldırılması yönünde önemli bir adım olur. Bunu bekliyoruz. Bunun gerçekleşmesi gerekiyor. İşin doğası gereği böyle olması lazım.

Yoksa devlet, ‘Ben çözüm istiyorum, silahları bırakın, sorunu ortadan kaldıralım’ diyecek ama başkanınız içeride olacak. Böyle bir şey olmaz. Bu, eşyanın tabiatına aykırıdır. Bu açıdan birinci muhatabın bir an önce serbestçe hareket edebilir hale gelmesi gerekiyor.”

 ‘SÜRECİN HIZLANDIRILMASI GEREKİYOR’ 

Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’un, Meclis bünyesinde izleme komisyonu kurulması için yürüttüğü çalışmaları ve yaptığı açıklamaları da değerlendiren Zübeyir Aydar, sürecin yavaş ilerlediğine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Şimdi Ağustos ayının ilk yarısında bir kanun çıktı. Kanuna yönelik eleştirilerimiz çok. Kanunu eksik ve sakat buluyoruz ama bu kanun henüz uygulanmadı. Bir an önce uygulanması ve eksikliklerinin giderilmesi gerekiyor. Bu işin bir neticeye varması için Meclis’te, bu kanun kapsamında, yani kanunun bir maddesi gereğince bir izleme komisyonu, bir izleme kurulu kurulması lazım. O kurul da yakında kurulacak. Meclis Başkanı bu hafta partileri ziyaret ediyor ve herkesten üye isteyecek. Yani o kurul oluşturulacak. Bu önemlidir, kurulun oluşması gerekiyor. Ama çok yavaş çalışıyorlar.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında bir komite oluşturuldu. İki defa toplantı yapıldı. Alt komiteler henüz istenilen düzeyde kurulmadı. Bu yönde en önemlisi, Başkan Apo’nun sorumluluğunda olan kurul henüz resmi olarak açıklanmadı. Yani kurul bizim açımızdan oluşmuştur ama henüz resmiyette bu iş duyurulmadı. Başkan Apo’nun bu kurulun koordinatörlüğünü üstlendiği henüz kamuoyuna resmi olarak deklare edilmedi.

Bunların bir an önce gerçekleşmesi ve kurulların aktif hale gelmesi gerekiyor. Yani kurul oluşturulmuş ama hiçbir şey yapmıyor; böyle bir şey olmaz. Bir an önce elimizi çabuk tutarak sonuca gitmemiz gerekiyor. Son dönemde karşı tarafın, yani Erdoğan’ın, Meclis Başkanı’nın ve MİT Başkanı’nın açıklamalarını biz de takip ediyoruz. Umarım kısa sürede pratiğe geçirilir.”