Rojhilatê Kürdistan'daki insan hakları örgütleri, İran rejiminin yurttaşlara ve aktivistlere yönelik tutuklama, gözaltı ve işkence uygulamaları ile idam cezalarına ilişkin bilgiler paylaştı.

SİYASİ TUTUKLULARIN GÖZALTI SÜRESİ UZATILIYOR, İŞKENCE SÜRÜYOR

29 Haziran'da, İsa Feyzi ve Daniyal Rehmani'nin aileleri, oğullarının tutuklanmasının üzerinden üç hafta geçtikten sonra Kamyaran Cezaevi'nde onlarla görüştü. Her iki siyasi tutuklu da görüşmede, bu süreçte defalarca Kamyaran İstihbarat Müdürlüğü gözaltı merkezine götürüldüklerini ve zorla itiraf almak amacıyla fiziksel ve psikolojik işkenceye maruz bırakıldıklarını aktardı.

İşkencenin, İsa Feyzi'nin ellerinde geçici felce yol açtığı, Daniyal Rehmani'nin de birçok kez fiziksel işkence gördüğü belirtildi.

Aileler, Kamyaran Adliyesi'ne başvurarak çocuklarına yönelik işkencenin soruşturulmasını talep etti. Ancak bugüne kadar bu konuda herhangi bir adım atılmadı.

İsa Feyzi ve Daniyal Rehmani, Kejal Rehmani ile birlikte 6 Haziran'da İstihbarat Bakanlığı güçlerinin Kamyaran'daki evlerine düzenlediği baskın sırasında gözaltına alınmıştı. Gözaltına alınanlar, Kürdistan'daki adalet arayışındaki ailelerin mensupları arasında yer alıyor.

İsa Feyzi ve Daniyal Rehmani halen Kamyaran Cezaevi'nde tek kişilik hücrelerde tutuluyor. Son günlerde tutukluluk süreleri uzatılmış olsa da bu karar kendilerine resmî olarak bildirilmedi.

Kamyaran Genel ve Devrim Savcılığı'nın üçüncü soruşturma şubesinde haklarında "İran karşıtı gruplara üye olmak" suçlamasıyla dosya açıldı. Oysa daha önce haklarında yalnızca 20 günlük tutukluluk kararı verilmişti.

Öte yandan Kuzey Horasan'ın Şirvan kentinden 18 yaşındaki Daniyal Niyazi, 5 ay 17 gündür keyfi şekilde gözaltında tutuluyor. Şirvan gözaltı merkezinde bulunan Niyazi'nin akıbeti hâlâ bilinmiyor ve avukatının dosyaya erişmesine izin verilmiyor. İşkence ve zorla alınan ifadeler sonucunda kendisine "Tanrı'ya karşı savaş açmak" (moharebe) suçlaması yöneltildiği ve ağır psikolojik baskı altında tutulduğu bildirildi.

KÜRT YURTTAŞLAR VE AKTİVİSTLERE YÖNELİK GÖZALTILAR SÜRÜYOR

30 Haziran'da, İlam eyaletine bağlı Mihran'ın İslami beldesinde yaşayan Said Asare, İran İstihbarat Bakanlığı güçleri tarafından mahkeme kararı olmaksızın ve şiddet kullanılarak gözaltına alındı, ardından bilinmeyen bir yere götürüldü.

Ailesinin Said Asare'nin nerede tutulduğu ve sağlık durumuna ilişkin bilgi alma girişimleri ise sonuçsuz kaldı.

Son iki gün içinde Bokan İstihbarat Müdürlüğü güçleri de eski siyasi tutuklu Ali Zulfi'nin iş yerine baskın düzenleyerek kendisini mahkeme kararı olmaksızın ve şiddet kullanarak gözaltına aldı. Gözaltı sırasında özel aracına da el konuldu.

Aynı şekilde Seqizli genç Kürt Mihran Behrami, iş yerine düzenlenen baskında mahkeme kararı olmaksızın gözaltına alınarak bilinmeyen bir yere götürüldü. Aynı gün yine Seqizli genç Mihemed Mihemedi, İstihbarat Müdürlüğü'ne çağrıldıktan sonra gözaltına alındı.

Kendisine ilk etapta yalnızca bazı belgeleri teslim alması ve bir tutanağı imzalaması gerektiği söylenmişti. Ancak iki gün geçmesine rağmen nerede olduğu bilinmiyor ve gözaltı merkezi yetkilileri ailesine herhangi bir bilgi vermiyor.

YARGI BASKISI VE TUTUKLULARIN SUSTURULMASI

Kuzey Horasan'da yaşayan ve İran'daki son halk protestolarında tutuklanan Kürt öğretmen Arya Nurani, İran yargısı tarafından 14 ay hapis cezasına çarptırıldı.

Emekli öğretmen Ehmed Elizade, İlam Devrim Mahkemesi tarafından "İran devletine karşı propaganda yapmak, İran muhalefeti lehine propaganda yürütmek ve İran'ın kurucusu ile liderine hakaret etmek" suçlamalarıyla yargılandı.

Mahkeme, Ehmed Elizade hakkında iki yıl hapis, bir yıl yurt dışına çıkış yasağı, pasaportunun iptali ve Abadahan Belediyesi'nde bin 80 saat kamu hizmeti cezası verdi.

Ehmed Elizade daha önce "Jin, Jiyan, Azadî" protestoları sırasında da gözaltına alınmış, ardından maaş kesintisi ve zorunlu emeklilik cezasına çarptırılmıştı.

Bokanlı Kürt aktivistler Mensur Kadirzade, Yusuf Emini ve Ali Şükri'nin keyfi olarak gözaltına alınmalarının üzerinden üç hafta geçti. Soruşturmaların tamamlanmasının ardından Bokan Cezaevi'ne sevk edilen üç aktivistin geçici tahliyesi için kişi başına iki milyar tümen kefalet istendi.

İDAM, TOPLUMU KORKUTMANIN BİR ARACI

Abdulrahman Boroumand İnsan Hakları Örgütü'nün yayımladığı rapora göre, yılın başından bu yana Rojhilatê Kürdistan ve İran genelinde en az 816 kişi idam edildi.

Raporda, İran rejiminin kamuoyunun bilgi edinmesini engellemek amacıyla çok sayıdaki idamı açıklamadığı, bu nedenle gerçek sayının çok daha yüksek olabileceği vurgulandı.

Ayrıca siyasi ve sivil tutuklular üzerindeki baskının giderek arttığı, bazı tutukluların tedavi hakkından mahrum bırakıldığı belirtildi. Bunun yanında protestocular hakkında verilen yeni cezaların arttığı ve idam cezasına karşı tutukluların yürüttüğü mücadelenin giderek genişlediği ifade edildi.