Kürdistan ve Türkiye’nin birçok kentinde, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Günü kapsamında yürütülecek çalışmaların startı verildi. Kürdistan’da Tevgera Jinên Azad (TJA), belediyeler ve kadın kurumlarının öncülüğünde 25 Kasım’a kadar sürecek program kapsamında köy ve mahallelerde kadın buluşmaları düzenlenecek. Her gün farklı bir yerde gerçekleştirilecek buluşmaların yanı sıra atölyeler de yapılacak. Etkinliklerde artan şiddet türleri ve kadınların yaşadığı sorunlar ele alınacak.
Çalışmaların sürdüğü kentlerin başında Wan geliyor. Basına yansıyan verilere göre kentte son bir yılda iki kadın erkekler tarafından katledilirken, dört kadın ise şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi.
Kadına yönelik şiddete ilişkin tablo yalnızca Wan’la sınırlı değil. Serhad Bölgesi’ndeki kentlerde de dikkat çekici veriler bulunuyor. Mezopotamya Ajansı’nın derlediği verilere göre bölgedeki 9 kentte son üç yılda 32 kadın şüpheli şekilde yaşamını yitirirken, 24 kadın evli olduğu erkek tarafından katledildi.
Bölgede ve kentte yaşanan şiddet vakalarına ilişkin dayanışma ve destek başvuruları alan Star Kadın Derneği de artan şiddet olaylarını değerlendirdi. Dernek üyesi Pınar Kutevi, kadınların maruz kaldığı şiddet türlerini, şiddetin dile getirilmesinin önündeki toplumsal engelleri ve şiddetin kadınlar üzerindeki etkilerini ajansımıza anlattı.
Pınar Kutevi, kadınların aile, toplum ve ekonomik baskılar nedeniyle maruz kaldıkları şiddeti açıklamakta zorlandığını belirterek, “Kadınları korumak için yalnızca şiddete maruz kaldıklarında müdahale etmek önemli değil. Şiddete neden olan toplumsal koşulları düzeltmek ve bunlara engel olmak asıl amacımız” dedi.
‘TOPLUM VE AİLE BASKISI NEDENİYLE ŞİDDET DİLE GETİRİLMİYOR’
Kadınların maruz kaldıkları şiddeti tanımlama ve ilgili mekanizmalara başvurma konusunda ciddi güçlükler yaşadığını belirten Pınar Kutevi, Serhad Bölgesi’nde şiddetin çoğu zaman görünmez kılındığına dikkat çekerek şunları söyledi:
“Serhad Bölgesi’ndeki kadınlar şiddeti tanımlama, görme ve hissetme şekline göre bunu gerekli mekanizmalara iletme konusunda çok fazla güçlük yaşıyor. Bize ulaşan şiddet türlerinin başında fiziksel, psikolojik, siber, ekonomik, cinsel şiddet ve ısrarlı takip geliyor.
Ancak aile baskısı, toplumsal baskı ve ekonomik bağımlılık nedeniyle kadınlar bazen şiddete uğradıklarının bile farkında olmuyor. Bunun bir aile içi ilişki olduğuna o kadar çok kabullendirilmişler ki yaşadıklarının şiddet olduğunu göremeyebiliyorlar.
Serhad Bölgesi’nde üzerinde durmamız gereken en önemli konu, şiddetin görünmez kılınmaya çalışılmasıdır. Kadınlar, aile birliğinin bozulacağı veya şiddeti açıkladıklarında dışlanacakları korkusuyla sessiz kalıyor. Her şiddet başvuruya dönüşmüyor. Kadının yoğun biçimde sessiz kalması da bazen şiddete maruz kaldığının göstergesidir.”
‘DİJİTAL ŞİDDET VE SİBER TEHDİT KADINLARI İNTİHARA SÜRÜKLÜYOR’
Dernek olarak yalnızca başvuru alan bir kurum olmak istemediklerini ifade eden Pınar Kutevi, kadınların yaşam alanlarına ulaşmayı hedeflediklerini belirtti.
Mahalle ile köylerde atölye ve bilinçlendirme çalışmaları yürütmek istediklerini kaydeden Pınar Kutevi, kadınların hukuki hakları konusunda bilgilendirilmesinin önemine dikkat çekti. Kadınların kendilerini ifade edebilecekleri, güven duyabilecekleri ve kendi dillerinde danışmanlık alabilecekleri alanların oluşturulması gerektiğini vurgulayan Pınar Kutevi, özellikle genç kadınların siber şantaj ve tehditlerle karşı karşıya kaldığını söyledi.
Pınar Kutevi, “Son süreçte siber tacizler gündemimizde. Özellikle genç kızlarımıza yönelik şantajlar ve siber tehditler var. Bunlar daha sonra şantaj malzemesi olarak kullanılıyor. Toplumsal baskı nedeniyle bu tehdide maruz kalan bazı genç kızlarımızın yaşamı ölümle sonuçlanabiliyor. ‘Toplumsal itibarım yok olacak, ailem beni öldürecek’ korkusuyla intihar vakaları da yaşanıyor” diye konuştu.
‘KADINLARIN YAŞAM HAKKI BİR LÜTUF DEĞİL’
Kadına yönelik şiddetle mücadelenin yalnızca kadın derneklerinin sorumluluğunda olmadığını belirten Pınar Kutevi, belediyeler, valilikler, kaymakamlıklar ve kadın yaşam merkezlerinin koordineli çalışması gerektiğini söyledi.
Pınar Kutevi, “Kadınların yaşam hakkını güvence altına almak bütün kurumların sorumluluğudur. Kadınları bilinçlendirme anlamında bütün kurumlar koordineli çalışmalı. Kadınların yaşam hakkı bir siyasi iradeye, bakış açısına veya değişen iktidara, değişen bir belediyeye bağlı olmamalıdır. Kadın yaşamı her zaman ön planda olmalı ve kadının yaşamı için bütün olanaklar sağlanmalıdır. Bu bir lütuf değil, insan haklarından kaynaklı bir zorunluluktur” ifadelerini kullandı.
‘KAYYIM KADIN ÇALIŞMALARINI DARALTTI’
Wan Büyükşehir Belediyesi’ne 15 Şubat 2025’te kayyım atanmasının kadın mücadelesini de olumsuz etkilediğini belirten Pınar Kutevi, kayyım yönetiminin kadınların yıllar içerisinde elde ettiği sosyal, ekonomik ve kültürel kazanımları hedef aldığını söyledi. Wan Barosu ile belediye arasında imzalanan adli yardım protokolünün feshedilmesiyle kadınların hukuki desteğe erişiminin zorlaştığını ifade eden Pınar Kutevi, çok sayıda kadın danışma merkezinin kapatıldığını söyledi.
Kapatılan merkezlerden birinin Şamiran Kadın Merkezi olduğunu kaydeden Pınar Kutevi, Edremit Belediyesi bünyesinde merkezin yeniden faaliyete geçirilerek kadınlara destek sunulmaya başlandığını söyledi. Kadınların psikolojik ve sosyal destek aldığı, atölyelere katıldığı ve ekonomik anlamda ailelerine katkıda bulunabildiği alanların kapatılmasının kadınlara yönelik bir müdahale olduğunu vurgulayan Pınar Kutevi, “Aile Politikaları Müdürlüğü’nün kadın çalışmaları zayıflatıldı, birçok yaşam merkezi kapatıldı. Kayyımın kadınlar açısından çok olumsuz etkileri oldu” dedi.
‘HER MAHALLEDE VE KÖYDE DANIŞMA MERKEZİ OLMALI’
Kadınların şiddet karşısında destek alabilmesi için her mahallede, köyde ve yerleşim alanında kadın merkezlerinin kurulması gerektiğini belirten Pınar Kutevi, hukuki ve psikolojik desteğin yaygınlaştırılması çağrısında bulundu.
Ekonomik bağımlılığın kadınların destek mekanizmalarına ulaşmasının önünde engel oluşturduğuna işaret eden Pınar Kutevi, “Ekonomik anlamda kendine bağımlı bırakılan bir kadın, bu bağımlılık nedeniyle merkeze ulaşacak parayı bile bulamayabilir. Bu nedenle mahallesinde, bölgesinde, köyünde danışma merkezlerinin olması onu rahatlatacaktır. Kadının kendi emeğini pazarlayabileceği, gösterebileceği kooperatif yapıları ve ekonomik alanlar yaratılabilir” diye belirtti.
'ANA DİLDE BAŞVURULAR ALINMALI'
Kadınların kendi dillerinde destek almasının önemine de dikkat çeken Pınar Kutevi, Kürtçe danışmanlık, psikolojik destek ve hukuki yardım hizmetlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini ifade ederek “Kürtçe danışmanlıkların kurulması, Kürtçe psikolojik desteklerin ve hukuki yardımların verilmesi, kadınların kendilerini daha iyi ifade etmelerini ve daha güçlü olmalarını sağlayacaktır. Yerel yönetimlerde hukuki ve ekonomik yardımın yanı sıra atölyeler, spor merkezleri, çocukların iyi zaman geçirebileceği ve psikolojik olarak kendilerini rahat hissedebileceği alanlar oluşturulabilir” dedi.
‘ŞİDDETE NEDEN OLAN KOŞULLARI ORTADAN KALDIRMALIYIZ’
Kadınlarla dayanışmayı sürdüreceklerini ve mücadeleden vazgeçmeyeceklerini belirten Pınar Kutevi, kadınların şiddet ortaya çıktıktan sonra değil, şiddete neden olan koşullar oluşmadan desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
“Kadınlarla her zaman omuz omuza, yan yana, birlikte hareket etmeye devam edeceğiz” diyen Pınar Kutevi, “Serhad Bölgesi’nde sessizleştirilen kadınların psikolojik ve hukuki desteklerle, atölyelerle her zaman yanında olarak kendilerini ifade etmelerini sağlayacağız. Kadınları korumak için yalnızca şiddete maruz kaldıklarında müdahale etmek önemli değil. Şiddeti görmeden, kadınlar şiddete maruz kalmadan buna neden olan toplumsal koşulları düzeltmek ve bunlara engel olmak asıl amacımız” ifadelerini kullandı.