ABD'deki Stanford Üniversitesi araştırmacılarının yaptığı çalışma Nature dergisinde yayınlandı. Araştırmacılar, farelerin beynindeki korteksin büyük bölümünün gelişmesini engelleyerek insan dokusunun yerleşebileceği bir alan oluşturdu. Deri veya kan hücrelerinden yeniden programlanarak elde edilen kök hücrelerden üretilen insan korteks organoidleri, fareler doğduktan kısa süre sonra bu bölgeye nakledildi.

Nakledilen doku zaman içinde farklı insan korteks hücrelerine dönüştü ve farelerin beyni ile omuriliğiyle işlevsel bağlantılar kurdu. Araştırmacılar, bazıları insan beyninin gelişimi açısından önemli olan çok çeşitli nöron tiplerinin de oluştuğunu belirledi.

OKSİJENSİZ BIRAKILDIKLARINDA FARKLI TEPKİ VERDİLER

Araştırmanın dikkat çekici bölümlerinden birinde, insan dokusu taşıyan fareler düşük oksijen koşullarına maruz bırakıldı. Bu farelerde yürüyüş ve motor koordinasyon bozuklukları görülürken, normal farelerde benzer düzeyde etkiler ortaya çıkmadı.

Araştırmacılar, bunun insan beyninin doğum öncesi veya doğum sırasında oksijen yetersizliğine verdiği tepkileri incelemek için yeni bir araştırma modeli sağlayabileceğini belirtiyor. Modelin özellikle otizm, epilepsi, şizofreni ve serebral palsi gibi nörogelişimsel hastalıkların mekanizmalarını araştırmada ve gelecekteki tedavileri test etmede kullanılması hedefleniyor.

‘İNSAN BEYİNLİ FARE’ DEĞİL

Bilim insanları, deneyin kamuoyunda “insan beyinli fare” şeklinde yorumlanmaması gerektiğinin altını çiziyor. Araştırmacılara göre hayvanların sinir sistemi hâlâ farelere ait; yalnızca beynin belirli bir bölümünde önemli miktarda insan korteks dokusu bulunuyor. Bu nedenle araştırma ekibi bu hayvanları “xenocortical mice” (ksenokortikal fareler) olarak adlandırıyor.

Çalışma, canlı insan beyin dokusunu doğrudan incelemenin etik ve teknik sınırlamaları nedeniyle önemli bir araştırma imkânı sunuyor. Ancak uzmanlar, fare beyninin yapısının deney sırasında değiştirilmiş olmasının sonuçların insanlar için ne kadar geçerli olduğunu sınırlayabileceğini belirtiyor. Ayrıca insan beyin dokusunun hayvan beynine yerleştirilmesi de yeni etik tartışmaları da beraberinde getiriyor.