İzlanda’da cumartesi günü düzenlenen referandumda halk, Avrupa Birliği’ne üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılmasına “hayır” dedi. Tüm oyların sayılmasının ardından kamu yayıncısı RÚV tarafından açıklanan kesin sonuçlara göre “hayır” yüzde 52,8, “evet” ise yüzde 47,2 oranında kaldı. 

Referandumda seçmenlere, “İzlanda Avrupa Birliği’ne üyelik müzakerelerini yeniden başlatmalı mı?” sorusu yöneltildi.

Oylama doğrudan AB üyeliğine ilişkin değildi. “Evet” çıkması halinde hükümetin Brüksel ile üyelik müzakerelerini yeniden başlatması gündeme gelecekti. Üyelik konusunda nihai karar için ise daha sonra ayrı bir süreç ve referandum gerekecekti.

AB İÇİN GERİ ADIM

Sonuç, AB açısından İzlanda’nın üyelik sürecine yeniden dönmesi yönündeki beklentilerin aksine bir gelişme oldu. İzlanda, AB ile Avrupa Ekonomik Alanı ve Schengen üzerinden zaten yakın ekonomik ve siyasi ilişkilere sahip olsa da tam üyelik konusunda uzun süredir çekinceli bir tutum sergiliyor. 

İzlanda 2009’daki ekonomik kriz sırasında AB’ye üyelik başvurusunda bulunmuş ve müzakereler başlamıştı. Ancak süreç, özellikle balıkçılık politikası ve ülkenin egemenliği konusundaki anlaşmazlıkların da etkisiyle 2010’lu yıllarda askıya alındı; daha sonraki hükümet döneminde üyelik süreci tamamen durduruldu. 

Bu yılki referandum kampanyasında da balıkçılık önemli bir tartışma başlığı oldu. AB üyeliğine karşı çıkanlar, ülkenin balıkçılık kaynakları üzerindeki kontrolünü kaybetmesinden ve ulusal karar alma yetkisinin zayıflamasından endişe etti. Destekleyenler ise AB üyeliğinin ekonomik istikrar sağlayacağını ve İzlanda’nın Avrupa’daki karar alma mekanizmalarında daha fazla söz sahibi olmasına imkan vereceğini savundu. 

Öte yandan Ukrayna’daki savaş ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik açıklamaları, İzlanda’nın Avrupa ile ilişkileri konusunda güvenlik ve jeopolitik tartışmaları da referandum gündemine taşıdı.