İHD Merkezi Hapishaneler Komisyonu tarafından hazırlanan ve 2025 yılı Türkiye cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri raporunu derneğin Êlih Şube yapılan toplantı ile kamuoyuna açıklandı.  Raporu, İHD Merkezi Hapishane Komisyonu Eşsözcüsü Nazlı Duran okudu.

Cezaevlerinde raporlanan bulgular sonucunda, insan onuruyla bağdaşmayan, sistematik ve süreklilik arz eden ağır hak ihlallerinin 2025 yılında da sürdüğünü belirten Nazlı Duran, “Yıl boyunca Genel Merkezimize, şubelerimize ve bölge temsilciliklerimize toplam 889 başvuru yapılmış; başvurular sonucunda en az 24 bin 207 hak ihlali tespit edilmiştir” dedi.

İHD’ye yıl boyunca yapılan başvurular kapsamında, işkence ve kötü muamele alanında toplam 2 bin 945 hak ihlali tespit edildiğini kaydeden Nazlı Duran,  şu hususlara dikkat çekti: “Kayıtlara geçen ihlaller; darp, tehdit, hakaret ve provokatif tutumların yanı sıra ajanlık dayatması ve tecrit uygulamalarını kapsamaktadır. Elde edilen veriler; özellikle kuruma ilk girişte, oda aramalarında ve hastane/adliye sevkleri esnasında uygulanan çıplak arama, ayakta tekmil verdirme, telefonda tekmil, askeri nizamda yürütme dayatması ve baskın aramalarda kişisel eşyaların dağıtılması gibi uygulamaların sistematik biçimde sürdürüldüğünü göstermektedir.

6 Mayıs 2026 tarihli TBMM Birleşim tutanaklarına yansıyan resmi bilgilere göre; 2025 yılı içerisinde hapishanelerde 792'si hükümlü, 77'si tutuklu olmak üzere 869'u doğal, 132'si ise kaza veya izin süreçlerinde olmak üzere toplam 1.001 mahpus yaşamını yitirmiştir. Ayrıca 1 Ocak – 6 Mayıs 2026 tarihleri arasında 26 mahpusun intihar ettiği ve bunlardan 14'ünün psikiyatrik ilaç kullandığı resmi makamlarca beyan edilmiştir.”

Tespit edilen yaşam hakkı ihlallerinin önemli bir bölümünün ağır kronik hastalıkların tedavi edilmemesi ve hastane sevklerinin geciktirilmesi ile sağlıksız barınma koşulları gibi ağır ihmaller zinciri sonucunda yaşandığının altını çizen Nazlı Duran, “Bunun yanı sıra tecrit rejiminin yarattığı psikolojik tahribat, şüpheli ölümler ve intihar vakaları kaygı verici boyuta ulaşmıştır. Ailelerin ve avukatların tüm uyarılarına, nakil ve tedavi taleplerine rağmen gerekli önlemler alınmamış; bazı vakalarda mahpuslar yaşamını yitirinceye kadar hücrelerde tutulmuştur” diye belirtti.

 Nazlı Duran, “İHD’nin Nisan 2025 tarihinden bu yana tespit ettiği verilere göre Türkiye hapishanelerinde en az bin 412 hasta mahpus bulunmaktadır; bunlardan 335’i ağır hasta statüsündedir. Ağır hasta mahpusların durumuna bakıldığında; 230 mahpusun tek başına yaşamını sürdüremez halde olduğu, 105 mahpusun bakımı için sürekli desteğe ihtiyaç duyduğu ve 188 mahpusun hastalığının seyri gereği düzenli tıbbi gözetim altında tutulması gerektiği görülmektedir, Adli Tıp Kurumu'nun (ATK) verdiği raporlar bilimsel ve hukuki kriterlerden uzak raporlardır” dedi.

Nazlı Duran, cezaevlerinde insan onuruna yaraşır koşulların sağlanması ve hak ihlallerinin son bulması çağrısı yaptı.