İnsan Hakları Derneği (İHD) Merkezi Hapishane Komisyonu, Iğdır S Tipi Yüksek Güvenlikli Cezaevi ile Doğu Karadeniz’deki üç cezaevine ilişkin hazırladığı raporu açıkladı. Raporda, tutuklu ve hükümlülerle yapılan görüşmelerde çok sayıda hak ihlali tespit edildiği belirtildi.

İHD heyeti, 22-24 Temmuz tarihlerinde Iğdır S Tipi, Rize Kalkandere L Tipi, Trabzon Beşikdüzü T Tipi ve Giresun Espiye L Tipi cezaevlerinde 26 mahpusla görüşerek incelemelerde bulundu.

Raporda, mahpusların önemli bölümünün ailelerinden yüzlerce kilometre uzakta tutulduğu ve aileye yakın cezaevlerine nakil taleplerinin gerekçesiz şekilde reddedildiği aktarıldı. Ayrıca İdare ve Gözlem Kurullarının “iyi hal” değerlendirmelerinin soyut gerekçelere dayandığı ve bunun bazı mahpusların tahliye süreçlerinin uzamasına yol açtığı belirtildi.

SAĞLIK VE ARAMA UYGULAMALARI

İHD, hastane sevkleri sırasında “ağız içi arama”, “çift kelepçe” ve kelepçeli muayene uygulamalarına ilişkin şikayetler bulunduğunu bildirdi. Bu uygulamaları kabul etmeyen bazı mahpusların hastaneye götürülmediği ve tedavi haklarına erişimlerinin engellendiği kaydedildi.

Raporda ayrıca revire çıkış ve hastane sevklerinde gecikmeler yaşandığı, özellikle diş tedavilerinde sorunların sürdüğü ifade edildi. Bazı mahpusların cezaevine ilk girişte çıplak aramaya maruz kaldıklarına ilişkin beyanları da rapora yansıdı.

Mahpusların mektuplarının sansürlendiği, bazı yayınların kendilerine verilmediği ve televizyonlarda yalnızca idare tarafından belirlenen kanallara izin verildiği de raporda yer aldı.

KAPASİTE SORUNLARI VE SOSYAL FAALİYETLER

İHD, kapasite sorunları nedeniyle bazı mahpusların yerde yatmak zorunda kaldığını, farklı suç gruplarından mahpusların aynı koridorlarda tutulmasının ise güvenlik riski oluşturduğunu belirtti.

Ortak alan, hobi ve atölye faaliyetlerinin pandemi döneminden bu yana kısıtlandığı veya tamamen durdurulduğu aktarılırken, ortak alanların 24 saat kameralarla izlenmesinin mahremiyet hakkı açısından sorun oluşturduğu ifade edildi.

Dernek, raporun ardından sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, arama uygulamalarının sonlandırılması, ailelere yakın cezaevlerine nakil taleplerinin objektif kriterlerle değerlendirilmesi, sosyal ve kültürel faaliyetlerin artırılması ile gazete, dergi ve kitaplara erişimin güvence altına alınması çağrısında bulundu.

İHD ayrıca cezaevlerindeki infaz uygulamalarının uluslararası insan hakları standartlarına uygun hale getirilmesini ve insan onurunu zedeleyen uygulamalara son verilmesini istedi.