İnsan Hakları Derneği (İHD) Amed Şubesi, 2026 yılının ilk altı ayında Kürdistan’da yaşanan insan hakları ihlallerine ilişkin raporunu açıkladı. Rapora göre, yaşam hakkından ifade özgürlüğüne, işkence ve kötü muameleden cezaevlerindeki ihlallere kadar farklı alanlarda en az 1804 hak ihlali tespit edildi.

İHD Amed Şube Eşbaşkanı Ercan Yılmaz, raporun derneğe yapılan başvurular, saha çalışmaları ve açık kaynaklardan elde edilen bilgiler üzerinden hazırlandığını belirtti. Yılmaz, önceki yıllarda tespit edilen ihlallerin sürdüğünü, bazı alanlarda ise artış yaşandığını söyledi.

Raporda, yılın ilk altı ayında 38 kadın, 11 erkek ve 10 çocuk olmak üzere en az 59 kişinin şüpheli biçimde hayatını kaybettiği belirtildi. Kadınlara yönelik ihlaller kapsamında aile içi şiddet nedeniyle en az 17 kadın, toplumsal alandaki saldırılar sonucunda ise en az 9 kadın hayatını kaybetti.

Çocukların da şiddet, istismar, iş cinayetleri, mayın ve sahipsiz patlayıcılar ile kolluk müdahaleleri nedeniyle çeşitli hak ihlallerine maruz kaldığı kaydedildi.

652 GÖZALTI, 123 TUTUKLAMA

İHD’nin verilerine göre 2026’nın ilk altı ayında 652 kişi gözaltına alındı, 123 kişi tutuklandı. Ayrıca 161 ev baskını gerçekleştirildi, iki kişi hakkında ev hapsi uygulandı.

Raporda, özellikle Rojava’ya yönelik saldırıların ardından gerçekleştirilen protestolara yönelik müdahalelerin gözaltı ve tutuklamalardaki artışta etkili olduğu belirtildi. İHD, protestolara katılan çocuklar, gazeteciler ve siyasetçilerin de gözaltına alındığını ve tutuklandığını aktardı.

İşkence ve kötü muamele yasağı kapsamında ise en az 77 ihlal kayda geçti. Gözaltı merkezleri, toplumsal gösteriler ve cezaevlerinde fiziksel şiddet ve kötü muamele iddialarının yanı sıra, bazı kişilerin tehdit edildiği ve ajanlık dayatmasına maruz bırakıldığı yönündeki başvuruların da rapora yansıdığı belirtildi.

Cezaevlerinde ise sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar, kelepçeli muayene, sevkler, iletişim ve sosyal faaliyet kısıtlamaları, tecrit ve tahliyelerin ertelenmesi gibi ihlallerin sürdüğü kaydedildi.

İHD Amed, devam eden Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin kalıcı bir toplumsal barışa dönüşebilmesi için demokratikleşme adımlarının hızlandırılması çağrısında bulundu. 

İnsan Hakları Derneği, ifade ve örgütlenme özgürlüğünün güvence altına alınmasını, keyfi gözaltı ve tutuklamalara son verilmesini, cezaevlerindeki ihlallerin giderilmesini ve demokratik siyasetin önündeki engellerin kaldırılmasını istedi.