İnsan Hakları Örgütü HRANA, Rojhilatê Kürdistan ve İran’daki kadın siyasi tutuklulara yönelik artan idam cezalarına ilişkin bir rapor yayımladı.

Raporda, Bandar Abbas şehrinde ikamet eden 32 yaşındaki Merziye İbrahimi’ye ‘füze saldırılarının yapıldığı yerlerin fotoğraflarını çekmek’ suçlamasıyla idam cezası verildiği belirtildi. Ayrıca mal varlığına el konulduğu ve bir devlet kurumundaki işinden çıkarıldığı kaydedildi. Tüm bunların yanı sıra, sağlık durumunun iyi olmadığı ve birçok hastalıkla mücadele ettiği ifade edildi.

Sude İbrahimi olarak da tanınan Merziye İbrahimi’nin Arak şehrinde doğduğu ve Bandar Abbas’ta yaşadığı belirtildi. Nisan 2026’da gözaltına alınan İbrahimi, Hürmüzgan Yargı Erki tarafından ‘medyayla iş birliği yapmak ve ulusal güvenliğe karşı propaganda yürütmek’ suçlamasıyla itham edilmişti.

Yayımlanan insan hakları raporlarına göre Yargıtay, kadın siyasi tutuklu Erxewan Felahi’nin yeniden yargılanma talebini reddetti. Daha önce hakkında idam kararı verilen bu siyasi tutuklu, şu anda Evin Cezaevi’nde tutuluyor.

2001 doğumlu kadın siyasi tutuklu, bu yılın Temmuz ayında Yargıç Ebulkasım Salavati tarafından yönetilen Tahran Devrim Mahkemesi 15. Şubesi tarafından ‘isyan/ayaklanma’ suçlamasıyla idam cezasına çarptırılmıştı. Bu cezaya ilişkin karar, Ağustos ayı sonlarında Yargıtay 41. Şubesi tarafından onaylandı.

Erxewan Felahi, Şubat 2025’in başlarında güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmış ve Evin Cezaevi’nin 209. Koğuşuna götürülmüştü. Raporlar, sorgu sürecinde Muhammed Mogise ve Ali Reyzani isimli iki yargıcın öldürülmesiyle bağlantılı olarak kendisine zorla itirafname imzalatılması için baskı yapıldığını gösteriyor.

Ayrıca Erxewan Felahi, daha önce Kasım 2021’de babasıyla birlikte gözaltına alınmış; ‘propaganda’, ‘iş birliği’ ve ‘rejime karşı toplanma’ suçlamalarıyla iki yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Cezasını tamamladıktan sonra Evin Cezaevi’nden tahliye edilmişti.

‘Jin, Jiyan, Azadî’ devriminin dördüncü yıl dönümünde, Rohilatê Kürdistan ve İran’daki kadınlara yönelik baskılar devam ederken, idam cezası kadın aktivistler ve siyasi tutukluların karşı karşıya kaldığı temel tehditlerden biri haline geldi. Bu hususta İran, dünya genelinde kadın idam oranının en yüksek olduğu ülkedir.

Bu davalar, ‘Jin, Jiyan, Azadî’ devriminin yıl dönümünde Rojhilatê Kürdistan ve İran’daki kadın siyasi tutuklular ile aktivistlerin durumunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Son birkaç yılda protesto ve itiraz hareketlerine katılan kadınlar; tutuklama, yargılanma, hapis ve ağır cezalarla karşı karşıya kaldı.

Aynı zamanda, kadınlara yönelik idam cezalarının devam etmesi, ‘Jin, Jiyan, Azadî’ devrimi sürecindeki baskılar çerçevesinde bölgedeki kadın hakları açısından daha büyük endişelere yol açmıştır. Hakkında idam cezası uygulanan kadınların çoğu işkenceye ve zorla itiraflara maruz kalmış ya da ayrımcı aile yasalarının ve şiddetin kurbanı olmuştur.