Kanser tedavisinde kullanılan ve yüksek maliyetleri nedeniyle hastalar için ciddi bir ekonomik yük oluşturan bazı ilaçların Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanmaması, hastaları ve ailelerini mağdur ediyor. Bazı akıllı ilaç ve immünoterapiler belirli koşullarla geri ödeme kapsamına alınmış olsa da tüm hastalar bu uygulamadan yararlanamıyor.

Kanser hastalarının yaşadığı ilaç sorunlarına ilişkin Amed Tabip Odası Başkanı Veysi Ülgen, ANF’ye konuştu.

‘KANSER TEDAVİSİ UZUN VE KOMPLİKE BİR SÜREÇ’

Kanserin insan sağlığını doğrudan etkileyen, yaşam süresini kısaltabilen ve hızlı ilerleyebilen bir hastalık olduğuna işaret eden Veysi Ülgen, şunlara dikkat çekti:

“Kanser, insan sağlığını etkileyen, yaşam süresini kısaltan, hızlı ilerleyen ve tedavisi komplike olan bir hastalık. Tedavisi komplike derken karmaşık demek istiyoruz. Kanser tedavisi diğer hastalıkların tedavisi gibi değil. Uzun sürüyor ve birden fazla ilaç kullanılıyor. Çok çeşitli ilaçlar kullanılıyor. Bu ilaçlara erişimde gerçekten de sorun var. 

Bir kısım ilaçlar ödenmiyor. Bugün SGK’nin ödemediği ilaçlar var. O ilaçlar için şöyle bürokratik ve yargısal süreçler işleniyor. Diyelim ki bir ilaç lazım, ödenmiyor. Onun için hekim rapor düzenliyor. Bu ilacın gerekli olup olmadığına dair uluslararası kuruluşlara bile başvurular yapılıyor. Amerika’da FDA, Avrupa’da EMA var. Bu kuruluşlardan bilgi isteniliyor. Bu bilgi istendikten sonra rapor düzenleniyor ve ilacın ödenmesi için mahkemeye başvurulup yürütmeyi durdurma kararı isteniliyor.

Eskiden bu yürütmeyi durdurma kararı birazcık faydalıydı. En azından yürütmeyi durdurma kararı alındıktan sonra ilacın temini kolay oluyordu. Fakat son zamanlarda yürütmeyi durdurma kararları pek alınmıyor. Yani buradan belki de yargıya bir müdahale de olabilir, bilmiyorum.”

‘HASTALAR TEDAVİ SÜRECİNDE ZAMAN KAYBEDİYOR’

İlaç temini için hekimlerin rapor hazırlaması, çeşitli kurumlara başvurulması ve ardından yargı sürecinin işletilmesinin hastalar açısından ciddi zaman kaybına yol açtığını belirten Ülgen, “Bir kanser ilacını almak için bu kadar hekimlerin rapor düzenlemesi, yayın yapması, kuruluşlara başvurması çok zaman alıcı bir süreç. Bu süreçte tabii ki çoğu zaman hastayı kaybediyoruz. O yüzden bu tür ilaçlar gündeme geldiğinde, yani bu kadar bürokratik süreçler isteyen, yargısal mekanizmalar isteyen ilaçlar gündeme geldiğinde, genelde hastalar kendi ceplerinden almaya kalkışıyor” dedi.

‘HASTALAR EVİNİ, ARABASINI SATMAK ZORUNDA KALIYOR

Hastaların ilaçlarını kendi imkanlarıyla karşılamaya çalıştığına dikkat çeken Ülgen, şunları aktardı:

“Bunlar tabii ki çok pahalı ilaçlar. İnsanlar evini satıyor mesela, arabasını satıyor. Bağış kampanyası yapıyor. Etraftan para topluyor. Biz bunu duyuyoruz, basında da duyuyoruz. Etraftan, komşulardan, akrabalardan duyuyoruz. İnsanların kanserli hastaları için para topladığını, kredi çektiğini, ödeyemediğini, battığını biliyoruz. Bu tür haberleri duyuyoruz.

Tabii bütün kanser ilaçları için değil, bir kısım ilaçlar için bu süreç işleniyor. Ama sonuçta biz burada nicelik değil, niteliğe bakıyoruz. Burada sayı çok da önemli değil. Bir tane hastanın bile ilacı zamanında alınıp kullanılamıyorsa ve bir tane hastayı kaybediyorsak, bence bu toplum sağlığı meselesidir. Mesele hastaların sayısı da değil.”

‘EŞİT VE ÜCRETSİZ SAĞLIK HİZMETİ OLMALI’

Sağlık hizmetlerinin herkes için eşit ve ücretsiz olması gerektiğini vurgulayan Ülgen, kanser hastalarının ilaçlara erişiminin bürokratik ve yargısal engellere takılmaması gerektiğini belirterek şunları söyledi:

“Gerçekten de biz bu kanser ilaçlarına erişim noktasında bu kadar bürokratik ve yargısal işleyişe ihtiyaç olmadığını düşünüyoruz. Biz ‘herkes için eşit ve ücretsiz sağlık hizmeti’ derken kanser hastalarının ilaçlara rahatlıkla erişme imkanının olması gerektiğini düşünüyoruz. Eğer bir ilacın kanser tedavisinde kullanılması bilimsel olarak kesinleşmişse, o ilacın mutlaka zamanında temin edilmesi gerekiyor.

Bir defa, ilaca erişememe psikolojisi hastalığın iyileşme direncini kıran bir şey. Bir hasta, ‘Ya ben bu ilacı alamayacağım’ bilincine erişirse, bunun farkına varırsa zaten bu onun iyileşme direncini kırıyor. Kanser hastalarının iyileşmesi zaten ince ve hassas bir mesele. Şimdi bu hassasiyet ortadan kalkıyor. Yani kişi için bir hayat kararıyor.”

‘İNSANLAR İLACINA ERİŞEMEDEN HAYATINI KAYBEDİYOR’

Kanser ilaçlarına erişimde yaşanan sorunların hastanelerde ve toplum içerisinde doğrudan görülebildiğini ifade eden Veysi Ülgen, birçok hastanın ilacına zamanında ulaşamadığını ve bunun ağır sonuçlara yol açtığını belirterek şunları kaydetti:

“İnsanların çoğu zaten bu ilaçlara erişemeden hayatını kaybediyor. Bu noktada raporlar var, hastane raporları var. Onkoloji servislerine bakılabilir. Halkın içine girdiğinizde öğrenirsiniz zaten.  İnsanların ilacına zamanında erişemediği için, kullanamadığı için çok acı çektiğini ve yaşamla erken vedalaştığını zaten görüyoruz.

Bilimsel olarak kanser tedavilerinde kullanılması kesinleşen ilaçların kesinlikle erişim engellerinin ortadan kalkması gerekiyor. Bu ilaçlar hazırda tutulmalı. Hastanın ihtiyacı varsa hızlı bir şekilde, doktor bunu reçete ediyorsa hızlı bir şekilde hastaya ulaştırılmalı ve aradaki bürokratik engeller kaldırılmalı. Eğer varsa yargısal mekanizmalar, onlar da hızlandırılmalı. Biz kesinlikle kanser ilaçlarının ücretsiz olması gerektiğini düşünüyoruz.”