BM raporu: Dünyada her dört kadından biri cinsel rıza hakkını kullanamıyor

UNFPA raporuna göre, dünya genelinde her dört kadından biri eşiyle cinsel ilişkiye girip girmeme konusunda özgür karar veremiyor. Batı ve Orta Afrika’da bu oran yüzde 45’e ulaşırken, uzmanlar evlilik içi tecavüzün suç sayılmamasına dikkat çekiyor.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu'nun (UNFPA) perşembe günü yayımladığı rapor, kadınların evlilik ve partner ilişkilerinde cinsel rıza hakkına ilişkin çarpıcı veriler ortaya koydu. Rapora göre, dünya genelinde her dört kadından biri eşi veya partneri cinsel ilişki talep ettiğinde bunu reddetme hakkını kullanamıyor.

Bölgesel verilere göre, Batı ve Orta Afrika'da kadınların yüzde 45'i evliliklerinde cinsel ilişkiye hayır diyemezken, Doğu ve Güney Afrika ile Arap ülkelerinde bu oran yüzde 33. Latin Amerika ve Karayipler'de ise her 10 kadından biri cinsel ilişkiyi reddedemiyor.

Raporda karşılaştırılabilir verilerin bulunduğu sekiz ülkenin (Angola, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Kazakistan, Malavi, Mali, Nijerya, Tacikistan ve Zambiya) analizine göre, 15-19 yaş grubundaki genç kadınlar ve kız çocukları, 45-49 yaş grubundaki kadınlara kıyasla cinsel ilişkiye hayır deme konusunda daha fazla engelle karşılaşıyor.

EVLİLİK CİNSEL RIZA ANLAMINA GELMİYOR

Küresel insan hakları örgütü Equality Now avukatı Jean-Paul Murunga, verilerin kadın hakları açısından kaygı verici olduğunu belirterek, evlilik içinde gerçekleşen cinsel ilişkinin de özgür ve gönüllü rızaya dayanması gerektiğini vurguladı.

Afrika Birliği tarafından 2003 yılında kabul edilen Maputo Protokolü'nün kadınların haklarını ve şiddetten korunmasını güvence altına aldığını hatırlatan Murunga, evliliğin sürekli veya örtük rıza anlamına gelmediğini söyledi. Murunga, kadınların cinsel ilişkinin ne zaman ve hangi koşullarda gerçekleşeceğine karar verme hakkına sahip olduğunu belirtti.

Murunga, Afrika ülkelerinde tecavüz yasalarının değiştirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Equality Now'ın 2024 tarihli raporuna göre, Fildişi Sahili, Etiyopya ve Güney Sudan'ın da aralarında bulunduğu yedi ülkede kocalar evlilik içi tecavüz nedeniyle açıkça yargılanmaktan muaf tutuluyor. Tanzanya ve Eritre gibi ülkelerde ise evlilik içi tecavüz yalnızca eşlerin birlikte yaşamadığı durumlarda suç kabul ediliyor.

Çocuk yaşta evliliklerin sürdüğü ve evlilik içi tecavüzün suç sayılmadığı ülkelerde kız çocuklarının cinsel şiddet ve istismara karşı korumasız kaldığına dikkat çekiliyor.

EVLİLİKTE CİNSEL İLİŞKİ 'YÜKÜMLÜLÜK' OLARAK GÖRÜLÜYOR

Sierra Leone'de ergen kız çocuklarına destek veren A Girl At A Time kuruluşunun kurucusu Alimatu Dimonekene, Batı Afrika'da evlilik içi tecavüzün yeterince tartışılmadığını söyledi.

Kadınların yaşadıkları cinsel şiddeti çoğu zaman tecavüz olarak tanımlamadığını ve kendilerini suçladığını belirten Dimonekene, evlilikte cinsel ilişkinin bir yükümlülük olarak görüldüğünü ifade etti.

Dimonekene, bazı geleneksel uygulamalarda damadın gelinin ailesine ödediği başlık parasının, kadının bedeni ve yaşamı üzerinde hak sahibi olduğu yönünde yanlış bir anlayışa dayanak yapıldığını belirterek, bunun kadınların cinsel ilişkiyi reddetme hakkını ortadan kaldırdığını vurguladı.