Kadın örgütlerinden COP31 uyarısı: İklim finansmanı kadınlara ulaşmıyor

Antalya’da düzenlenen COP31’de kadın örgütleri, iklim krizinden en fazla etkilenen kadınların ve yerel toplulukların finansal kaynaklara erişemediğini belirterek, zengin ülkelere taahhütlerini yerine getirme çağrısında bulundu.

COP31

Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler (BM) COP31 İklim Zirvesi’nde, iklim krizinin etkilerine karşı ayrılan mali kaynakların kadınlara, yerli halklara ve yerel topluluklara ulaşmaması tartışmaların önemli başlıklarından biri oldu.

BM iklim müzakereleri bünyesinde faaliyet yürüten Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Grubu (Women and Gender Constituency-WGC), 19 Kasım’da düzenlenen basın toplantısında, iklim finansmanı, iklim değişikliğine uyum ve adil enerji dönüşümü konularında yeterli ilerleme sağlanamadığını belirtti.

Kadın hakları savunucuları, zengin ülkelerin mali sorumluluklarını yerine getirmediğini, müzakerelerin kapalı kapılar ardında yürütüldüğünü ve iklim krizinden en fazla etkilenen toplulukların karar süreçlerinde yeterince temsil edilmediğini ifade etti.

Örgütler, iklim krizine en az neden olan kadınların, yerli halkların ve yoksul toplulukların krizin en ağır sonuçlarıyla karşı karşıya bırakıldığına dikkat çekti.

İKLİM FİNANSMANININ YALNIZCA YÜZDE 0,1’İ KADIN VE ÇEVRE GİRİŞİMLERİNE

COP31’e katılan çevre örgütlerinden Both ENDS’in paylaştığı verilere göre, küresel iklim finansmanının yalnızca yaklaşık yüzde 0,1’i kadınları ve çevreyi destekleyen girişimlere aktarılıyor.

Örgüt, kadınların öncülüğünde yürütülen ekoloji çalışmalarının ve yerel toplulukların iklim krizine karşı geliştirdiği çözümlerin yeterli mali destek alamadığına dikkat çekti.

Kadın örgütleri, büyük iklim fonlarının çoğunlukla devletler, uluslararası finans kuruluşları ve büyük ölçekli projeler üzerinden dağıtıldığını; buna karşılık yerel düzeyde çalışan kadın örgütlerinin bu kaynaklara doğrudan erişmekte zorlandığını belirtiyor.

Both ENDS'in yerel iklim finansmanı çalışmalarından sorumlu Daan Robben, kadınların ve yerel toplulukların karar süreçlerine katılacağına ilişkin vaatlerin yeterli olmadığını, bu örgütlerin doğrudan ulaşabilecekleri, esnek ve uzun vadeli finansmana ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

300 MİLYON DOLARLIK HEDEF İÇİN YALNIZCA 50 MİLYON DOLAR

Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Grubu, COP31 kapsamında iklim değişikliğine uyum çalışmalarını finanse etmek amacıyla oluşturulan Uyum Fonu'na (Adaptation Fund) yapılan katkıların da son derece yetersiz kaldığını açıkladı.

Fonun yıllık en az 300 milyon dolarlık kaynak oluşturma hedefi bulunmasına rağmen, 18 Kasım itibarıyla açıklanan yeni ve önceki taahhütlerin toplamı yalnızca 50 milyon dolara ulaştı.

İspanya, Almanya ve İrlanda zirve sırasında katkılarını açıklarken, Estonya, Portekiz ve Belçika'nın Brüksel bölgesinin daha önceki taahhütleriyle birlikte toplam kaynak 50 milyon dolarda kaldı.

Kadın örgütleri, bu tutarın iklim krizinden etkilenen toplulukların ihtiyaçlarını karşılamaktan çok uzak olduğunu belirtti.

BM Çevre Programı'nın (UNEP) hesaplamalarına göre gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum için 2035 yılına kadar yıllık yaklaşık 305 milyar dolara ihtiyacı bulunuyor. Enflasyon hesaba katıldığında bu ihtiyaç 420 milyar dolara kadar çıkabiliyor.

Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Grubu, iklim finansmanının kredi yerine borç yükü yaratmayan hibeler üzerinden sağlanmasını ve kaynakların doğrudan ihtiyaç sahibi topluluklara ulaştırılmasını istedi.

‘ÖZEL SEKTÖR FİNANSMANI KAMUSAL SORUMLULUĞUN YERİNİ ALAMAZ’

Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Grubu'nun iklim finansmanı çalışma grubu, zengin ülkelerin Paris İklim Anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerine dikkat çekti.

Paris Anlaşması'nın 9.1'inci maddesi, gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere iklim değişikliğiyle mücadele ve uyum çalışmaları için mali kaynak sağlamasını öngörüyor.

Kadın örgütleri, müzakerelerde özel sektör yatırımlarının öne çıkarılmasının, gelişmiş ülkelerin kamusal finansman sağlama sorumluluğunu geri plana itebileceği uyarısında bulundu.

Özellikle kuraklık, aşırı sıcaklık, sel ve diğer iklim felaketlerine karşı yerel toplulukların korunmasını amaçlayan çalışmaların ticari kâr üretmediği için özel yatırımcılar tarafından yeterince desteklenmediği belirtildi.

Bu nedenle kadın örgütleri, iklim finansmanının piyasa koşullarına bırakılmaması, kamu kaynaklarıyla desteklenmesi ve insan hakları temelinde dağıtılması gerektiğini vurguladı.

‘ADİL ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KADINLARI DIŞARIDA BIRAKMAMALI’

COP31'de tartışılan bir diğer başlık da fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye geçişin toplumsal etkileri oldu.

Ekofeministlerin uluslararası dayanışma ağı Shine Collab'ın yöneticisi Dr. Melania Chiponda, enerji dönüşümünün yalnızca teknolojik değişim olarak ele alınamayacağını belirtti.

Melania Chiponda, enerjiye erişimde eşitsizlik yaşayan toplulukların, kadınların ve kayıt dışı çalışan emekçilerin dönüşümün dışında bırakılmaması gerektiğine dikkat çekti.

Kadın örgütleri, adil bir enerji dönüşümünün yalnızca elektrikli araçların yaygınlaştırılması veya yeni enerji yatırımları yapılmasıyla ölçülemeyeceğini ifade etti.

Elektriğe erişemeyen toplulukların enerji ihtiyacının karşılanması, hastanelerin ve okulların elektrik altyapısının güçlendirilmesi, kadınların ekonomik yaşamda eşit yer alması ve yeni istihdam olanaklarının oluşturulması talepleri öne çıktı.

Örgütler, enerji politikalarının büyük şirketlerin çıkarları yerine toplumun ihtiyaçlarını esas alması gerektiğini savundu.

‘KADINLAR KARAR MEKANİZMALARINDA YER ALMALI’

Kadın örgütlerinin üzerinde durduğu konulardan biri de iklim müzakerelerinde kadınların doğrudan karar alma süreçlerine katılması oldu.

Uyum politikalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Pabrya Lobos, iklim krizinin etkilerini yaşayan kadınların ve yerel toplulukların, bu etkilerle mücadele için geliştirilen programların hazırlanmasında ve uygulanmasında söz sahibi olması gerektiğini belirtti.

Kadınların yalnızca toplantılara davet edilmesinin yeterli olmadığını vurgulayan örgütler, iklim finansmanının nasıl kullanılacağına ilişkin karar mekanizmalarında doğrudan temsil talep etti.

Kadınların, kız çocuklarının, yerli halkların ve farklı toplumsal kesimlerin deneyimlerinin iklim politikalarının temelini oluşturması gerektiği ifade edildi.

KADINLARIN ÖNCÜLÜĞÜNDEKİ EKOLOJİ ÇALIŞMALARINA DESTEK ÇAĞRISI

COP31'de çalışmalar yürüten Küresel Yeşil ve Toplumsal Cinsiyet Eylemi İttifakı (GAGGA) da kadınların öncülüğündeki ekoloji çalışmalarına daha fazla kaynak ayrılmasını istedi.

GAGGA'nın açıkladığı verilere göre ittifak, bugüne kadar 60 ülkede kadınların ve yerel toplulukların öncülüğündeki 2 bin 600'den fazla girişime toplam 50 milyon avronun üzerinde kaynak aktardı.

Örgüt, kadınların ormanların korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesi, toprakların yeniden canlandırılması ve iklim felaketlerine karşı yerel dayanıklılığın geliştirilmesinde önemli çalışmalar yürüttüğüne dikkat çekti.

Bu çalışmaların uzun vadeli ve esnek finansmanla desteklenmesi gerektiği vurgulandı.

COP31'E SOMUT KARAR ÇAĞRISI

Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Grubu, COP31'in son günlerine girilirken hükümetlerin yalnızca yeni vaatlerde bulunmakla yetinmemesi gerektiğini belirtti.

Zengin ülkelerin iklim finansmanı taahhütlerini yerine getirmesini isteyen örgütler, uyum çalışmalarına ayrılan kaynakların artırılması, borç yaratmayan finansman mekanizmalarının geliştirilmesi ve adil enerji dönüşümüne ilişkin kalıcı düzenlemeler yapılması çağrısında bulundu.

Kadın örgütleri, iklim müzakerelerinin başarısının yalnızca kabul edilen anlaşma metinleriyle değil, alınan kararların kadınların, emekçilerin, yerli halkların ve iklim krizinden etkilenen toplulukların yaşamında yaratacağı somut değişikliklerle ölçülmesi gerektiğini vurguladı.