Kadın sanatçılar: Kadın özgür olmazsa barış ve adalet de olmaz
Lale Mansur, Jülide Kural ve Merve Asya Özgür, kadın özgür olmadığında barış ve adaletin de sağlanamayacağını belirtti, sanat alanındaki erkek egemenliğine dikkat çekti.
Lale Mansur, Jülide Kural ve Merve Asya Özgür, kadın özgür olmadığında barış ve adaletin de sağlanamayacağını belirtti, sanat alanındaki erkek egemenliğine dikkat çekti.

Oyuncular Lale Mansur, Jülide Kural ve Merve Asya Özgür, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü vesilesiyle ANF’ye konuştu.
Oyuncular, sanat dünyasında erkek egemenliğinin, kadınların üretimlerini ve görünürlüğünü olumsuz etkilediğini söylerken, televizyondaki bazı içeriklerin de şiddeti körüklediğine dikkat çekti. Erkeklerin adaletin işlememesi nedeniyle cesaret bulduğunu söyleyen oyuncular, kadının özgür olmadığı toplumda adalet, barış ve demokrasiden söz edilemeyeceğini vurguladı.
LALE MANSUR: ERKEK CANİLER CESARET BULUYOR
Kadına yönelik şiddetin ve cinayetlerin sadece 25 Kasım’da değil, her gün, hatta her an gündeme gelmesi gerektiğine dikkat çeken Lale Mansur, “Türkiye'de beş vakit bunun anılması gerekiyor. Türkiye bir kadın mezbahası! Bu hale geldik çünkü cezasızlık var. Hukuk yok, yani işletilmiyor, adalet yok. Caniler aramızda dolaşıyor. Bir kadının cesedi aranıyor, kuyudan iki tane daha kadın cesedi çıkıyor. Artık bundan daha öte ne olabilir” dedi.
Cinayetlerin yalnızca bir can kaybıyla sınırlı kalmadığını; anne, baba ve yakınlarının da hayatının bittiğini belirten Lale Mansur, cezasızlık kültürünün faillere cesaret verdiğini vurguladı, “Erkek caniler cezasızlıktan cesaret buluyorlar” diye ekledi.
Medyadaki duruma ve muhalefet alanlarının daraltılmasına da değinen Mansur, televizyon kanallarındaki içeriklerin ve dizilerin şiddeti körüklediğini ifade etti:
"Hiçbir muhalefetin olmayışı, dizilerdeki felaket durum... Ulusal kanallarda gerçekten birbirinden utanç verici şeyler yapılıyor ve bunu kışkırtan içerikler üretiliyor. Abdullah Çatlı'nın bile dizisi yapıldı.”
‘KANALLARDA DA ERKEK EGEMENLİĞİ VAR’
Sanat dünyasında da erkek egemen yapının hâkim olduğunu söyleyen Lale Mansur, “Kanalların sahipleri, yöneticileri çoğunlukla erkek; erkek egemenliği orada da var. Oyuncular açısından baktığımızda ise birçok insan çoluk çocuk okutuyor. Hayat pahalılığında, para kazanmak için bu tür işlerde yer almak zorunda kalıyorlar. Tabii ki çok nadiren 'limon satarım' diyerek bu işi reddedenler vardır ama çoluk çocuğun olunca ya da bakmak zorunda olduğun bir ailen varsa mecbursun” diye konuştu.
Şiddetin ve kadın cinayetlerinin temelinde yine cezasızlık ve erkek egemen zihniyetin yattığını belirten Lale Mansur, bu sorunun sadece adli cezalarla değil, topyekûn bir zihniyet değişimiyle çözülebileceğini söyledi:
"Şiddeti besleyen en büyük unsur cezasızlık. Aranızda dolaşıyorlar ve bunlar cani... Kadınları hedef alan, onları nesneleştiren bu dil hayatımızın her alanında karşımıza çıkıyor. Kadınlara diyeceğimiz bir şey yok, 'kendini öldürtmesin' gibi bir şey söylenemez. 'O erkekleri anneleri büyüttü' deniliyor; hayır, anneleri değil, toplum büyüttü. Ve toplum şu anda ahlaken çürümüş durumda."
JÜLİDE KURAL: KADININ ÖZGÜR OLMADIĞI TOPLUMDA DEMOKRASİ DE OLMAZ
Jülide Kural, “25 Kasım, dünyanın dört bir yanında kadınların her türlü şiddete, ayrımcılığa ve eşitsizliğe karşı mücadele ve dayanışma günüdür. Çünkü şiddet yalnızca bedene yönelmez. Bir kadının kişiliğini itibarsızlaştırmak, emeğini ve iradesini yok saymak, onu yalanlarla, imalarla ve sistematik saldırılarla kuşatmak da şiddettir” dedi.
Jülide Kural, kadını kendi yaşamının öznesi olmaktan çıkarıp bir erkeğin varlığı üzerinden tanımlamanın, onu edilgen ve bağımlı bir kimliğe hapsetmeye çalışmanın erkek egemen zihniyetin en köklü şiddet biçimlerinden biri olduğunu söyledi. Üstelik bu şiddeti yalnızca erkeklerin uygulamadığını vurgulayan Jülide Kural, “Erkek egemen zihniyeti ve onun ayrımcı dilini yeniden üreten herkes bu şiddetin bir parçası olabilir. Çünkü şiddetin cinsiyeti değil, onu besleyen bir zihniyeti vardır” diye ekledi.
Hiçbir kadının, varlığını, değerini ve onurunu başkalarının yargılarıyla kanıtlamak zorunda olmadığını belirten Jülide Kural, “25 Kasım, şiddeti yalnızca kınama değil, onu üreten toplumsal ve siyasal düzenle hesaplaşma günüdür. Kadınların özgür olmadığı bir toplumda ne gerçek demokrasiden ne adaletten ne de barıştan söz edilebilir” diye konuştu.
Jülide Kural, kadınların susmayacağı mesajını vererek, şunları ifade etti: “Susmayacağız! Dayanışmayı büyütecek, yaşamlarımız ve geleceğimiz üzerinde söz sahibi olma hakkımızdan vazgeçmeyeceğiz. Çünkü kadınların özgürlük mücadelesi, insanlığın özgürlük mücadelesidir.”
MERVE ASYA ÖZGÜR: AKLIMIZIN KÜÇÜMSENMESİNDEN TACİZE KADAR SAYABİLİRİZ
Oyuncu Merve Asya Özgür, sanatın erkek egemen dili dönüştürmekte ne kadar cesur olduğu yönündeki sorumuzu şöyle yanıtladı:
“Hayatın olağan akışını dondurup ona başka başka cephelerden baktığımız üretimler ve karşılaşmalar yaşantımızda neyi değiştirebilir? Yani bu sanatı ve çıktılarını tarif etmenin yüzeysel tabirlerinden biri olabilir belki. Ama bu karşılaşmadan ya da estetize edilmiş yüzleşmeden toplumsal cinsiyete ve onun rollerinin ezip geçtiği her kimliğe dair bir farkındalık ve dönüştürücü, yüzleştirici bir yol bulunabilir elbette. Hatta yol zaten buna teşne.
Şimdilerde Cemil Meriç'in Journal'ini okuyorum. Kitabın daha başında gerçek sanatın kendince ne olduğunu tanımlıyor. Sanatın; soyut ve hayalet gibi tasavvurlara hayat vermek, onlara kan, ışık ve sıcaklık kazandırmak olduğunu söylüyor. Ve sanatçının bu kaypak hayallere, soyut kavramlara, kendi ruhundan, hayatından bir parçayı aşılayarak onlara can verdiğini tarif ediyor. Sanatçıların ruhundan sistematik bir şiddete bunun insana ne yaptığına dair bir ruh, hem de itiraz eden değiştirmek isteyen bir ruh elbette üretimlerine yansıyor. Ne ölçüde olduğu tartışılır ama hiçbir şey yoksa insanın gözünde yaşadığı şeyin izi vardır. Ama bence burada asıl kilit nokta üretimin kimler tarafından ve nasıl servis edildiği. Bakışları biraz buraya çekmenin daha akılcı olacağını düşünüyorum ben.
Ne kadar cesur olduğumuzsa... Buna cevap verirken hem mücadelenin kazanımlarını küçümsemek istemem hem de kitlesel, büyük dönüşümler yaşanıyormuş gibi her şeyin olduğu kadar iyi ve yeterli olduğu güzellemesini yapmak istemem.”
Sanat dünyasında erkek egemenliğinin, kadınların üretimlerini ve görünürlüğünü olumsuz etkilediğini söyleyen Merve Asya Özgür, şöyle dedi: “Egemen olmak, domine etmek, görünmez kılmak yada senin istediğin estetikle görünür hâle getirmek... Kadın aklının küçümsenmesi, eşit işe eşit ücretin ödenmemesi, sosyal ve kültürel olarak üretim alanlarının domine edilmesi, taciz, şiddet, istismar diye yıkıcılaşarak devam edebiliriz saymaya. Tüm bunların ötesinde mücadelenin kazanımlarının patriyarkanın merhameti ve tatlılığı kisvesiyle ‘kadınlara açılan alan’, ‘kadın sanatçı,’ ‘kadın sanatçıları desteklemek’ gibi ‘eksik’ olanın geride kalmaması için güzellenen bir hoşgörü, bir merhamet. Sizin hayattaki tek kimliğiniz kadın olmakmış gibi yüzeysel bir okumayla her ortamda yeniden yeniden yüzleşmek. Asap bozucu gerçekten.”