Dêrsim Gazetesi’nde Mahsuni Gül ve Nesimi Aday imzasıyla yayımlanan çalışmaya göre, Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde bulunan ve gizliliği 2020’de kaldırılan belgede, Berlin Büyükelçiliğinden alınan bilgi doğrultusunda Hagenuk firmasıyla temasa geçilmesi ve tesisat bedelinin kliring yoluyla ödenmesi isteniyor.

Belge, 7 Ağustos 1937 tarihli ve dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün imzasını taşıyan Bakanlar Kurulu kararında söz edilen yaklaşık 20 ton Chloracetophenon, İperit ve benzeri gazların bombalara doldurulması için kurulacak tesisatın hangi firmadan alınmasının planlandığına ilişkin yeni bilgi sunuyor. Daha önceki belgelerde firma yalnızca “Alman firmaları” şeklinde belirtiliyordu.

Çalışmada ayrıca Dêrsim’de zehirli gaz kullanıldığına ilişkin tanıklıklar ve daha önce yayımlanan arşiv belgeleri hatırlatılırken, konunun 2019’da Almanya Federal Meclisi’ne de taşındığı belirtildi. 

Almanya Federal Meclisi Bilimsel Servisleri tarafından Haziran 2026’da hazırlanan raporda, Almanya’dan Türkiye’ye yapılan silah sevkiyatının zehirli gaz kullanımına yönelik silah ve savaş teknolojisi donanımını da kapsadığı, ancak askeri arşivlere erişimdeki sınırlılıklar nedeniyle konunun yeterince araştırılamadığı değerlendirmesine yer verilmişti.

Yeni belge, Dêrsim harekâtında kullanılan gazların teminine ilişkin daha önce genel ifadelerle bilinen Alman şirketinin adını ve merkezini somutlaştırması açısından önem taşıyor: Hagenuk, Kiel.