Kürdistan ve Türkiye’de son dönemde sayıları artan maden, Güneş Enerjisi Santrali (GES) ve Hidro Elektrik Santrali (HES) projeleri, “Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu” kararlarıyla hayata geçirilmek isteniyor. Bölgede planlanan projeler, köylülerin temel geçim kaynakları arasında yer alan meraları ve yer altı su kaynaklarını tehdit ediyor. Yaşam alanlarını ve geçim kaynaklarını korumak isteyen bölge halkı ise köy ve ilçe ayrımı gözetmeksizin projelere karşı örgütlenmeyi sürdürüyor.

Yalnızca son bir yıl içerisinde Kürdistan’da planlanan projelere karşı sekiz yerel platform kurulurken birçok köyde ise çadır eylemleri başlatıldı. Gimgim, Sur, Kanîreş, Pasur ve Şirnex, ekoloji mücadelesinin öne çıkan merkezleri arasında yer alıyor. Kurulan platformlarda yüzlerce köylü hem hukuki süreçleri yürütmek hem de sahada mücadele etmek için bir araya geliyor.

Son dönemde yapılan eylemleri yakından takip eden ve bu eylemlere katılan Amed Ekoloji Meclisi Sözcüsü Sabri Kılıç, ekoloji mücadelesinin toplumsal tabanının genişlediğini ve ortaya konulan mücadelenin ekolojik ve toplumsal bir bilinç yarattığına dikkat çekerek, “Ekolojik yıkımdan doğrudan etkilenen köylerde verilen mücadeleye baktığımızda, 7’den 70’e her yaştan insanın kendi yaşam alanlarını savunmak için yan yana gelmesi oldukça kıymetli bir husustur” dedi.

166 ÇED DUYURUSU YAYIMLANDI

Amed’de 1 Ocak-17 Ekim 2026 tarihleri arasında toplam 166 ÇED duyurusu yayımlandı. Bu duyuruların 73’ü olumlu kararla sonuçlanırken, 6 başvuru iptal edildi veya iade edildi. GES projeleri de kentteki ÇED süreçlerinde önemli bir yer tuttu. Söz konusu dönemde 29 GES projesi için duyuru yayımlanırken, bunlardan 8’i hakkında olumlu karar verildi.

'ŞİRKETLER SÜRECİ FIRSAT BİLİYOR'

Kürdistan’da yaşanan ekolojik yıkımın birkaç şirketin gerçekleştirdiği projelerle sınırlı değerlendirilemeyeceğini belirten Kılıç, bunun sistematik bir sömürü politikası olduğuna dikkat çekti. Yaşananların ekolojik yıkımın ötesinde ekonomik, toplumsal, kültürel ve siyasal boyutları bulunan çok yönlü bir mesele olarak ele alınması gerektiğini ifade eden Kılıç, söz konusu politikanın barış sürecinin başlamasıyla birlikte yeniden yoğunlaştığını vurguladı.

Kılıç, devamında şu ifadeleri kullandı:

“Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı’yla birlikte sermayenin, belirli tekeller aracılığıyla Kürdistan’a yönelik iştahının kabarırcasına her yeri sermaye birikimi alanına dönüştürmeye çalıştığını görüyoruz. Tamamen bir sömürü aklıyla hareket ederek her yeri maden sahaları, taş ocakları, petrol arama kuyuları, enerji projeleri ve benzeri faaliyetlerle Kürdistan’da ekolojik yıkıma neden oluyorlar.

Burada önemli olan husus, köylerin meraları, tarım arazileri, su varlıkları ve ormanlık alanları üzerinde gerçekleştirilmeye çalışılmasıdır. 90’lı yıllarda köy yakmaları ve boşaltmalarıyla göçe zorlanan halk, bugün farklı bir konseptle sermaye tarafından göçe zorlanıyor. Bu da köylerin üretim ilişkilerini, geçim varlıklarını, toplumsal hafızalarını ve halkın yaşadığı coğrafyayla kurduğu kültürel ve tarihsel bağı da tehdit ediyor.”

'KÖYLÜLER SÖZ KURAN VE MÜCADELE EDEN ÖZNE HALİNE GELDİ'

Ekolojik yıkıma karşı köylülerin yürüttüğü mücadelenin önemine dikkat çeken Kılıç, köylülerin bu süreçte mağdur olarak görülmemesi gerektiğini, aksine, söz kuran, kendi yaşam alanları üzerinde karar verme hakkını savunan ve örgütlü mücadeleyi geliştiren toplumsal özneler haline geldiğinin altını çizdi.

Kılıç, “Gelişen bu mücadeleyi yalnızca ekolojik yıkıma karşı ve kendi yaşam alanlarını koruyan bir mücadelenin yanı sıra, yerel demokrasinin ve toplumsal örgütlülüğün gelişmesi açısından da kıymetli bir çaba olarak değerlendirmek gerekiyor” dedi.

'TALANA KARŞI TOPLUMSAL BİR BİLİNÇ AÇIĞA ÇIKTI'

Köylülerin yürüttüğü mücadelenin devamlılığına da dikkat çeken Kılıç, şu ifadeleri kullandı:

“Son bir yıllık sürece ilişkin gözlemlerimizden yola çıkarak şunu ifade edebiliriz: Ekoloji mücadelesinin toplumsal tabanının genişlediğini ve ortaya konulan mücadelenin ekolojik ve toplumsal bir bilinç yarattığını görüyoruz. Bunun yanı sıra, ekolojik yıkımdan doğrudan etkilenen köylerde verilen mücadeleye baktığımızda, 7’den 70’e her yaştan insanın kendi yaşam alanlarını savunmak için yan yana gelmesi oldukça kıymetli bir husustur.

Özellikle kadınların bu süreçteki rolünü ayrıca vurgulamak gerekiyor. Birçok alanda kadınlar yalnızca eylemlere katılan değil, mücadeleyi örgütleyen ve toplumsal direnci ayakta tutan özneler olarak öne çıkıyor. Arzoxlî’den Koçmarin’e, Husika’dan Cixse’ye kadar Amed’in birçok direniş alanında kadınların kimi zaman elleriyle sondaj kuyularını kapattığını, kimi zaman da talanı gerçekleştiren iş makinelerinin önünde canları pahasına engel olmaya çalıştığını görüyoruz.”

'EKOLOJİ MÜCADELESİ BİR DAYANIŞMA AĞI OLUŞTURDU'

Şirketlerin köylülerin yaşam alanlarına verdiği zararı da anlatan Sabri Kılıç, ekolojik yıkıma karşı farklı bölgelerde yürütülen mücadelelerin birbirinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirterek şöyle devam etti:

“Bu tutum, ekoloji mücadelesinin tabiatına aykırıdır. Çünkü ekolojik yaşam bir bütünü ve temel yaşam bilgisini ifade eder. Mesela Ergani’de su havzaları üzerine yapılmak istenen siyanür göletleri yer altı ve yer üstü varlıklarımızı zehirlerken, bu durumu Amed’den Cizre’ye, Musul’dan Bağdat’a kadar suyun geçtiği tüm yaşam alanlarından bağımsız nasıl değerlendirebiliriz? Bizler de bu durumu birbirinden bağımsız meseleler olarak görmediğimiz gibi ekoloji mücadelesini de birbirinden bağımsız pratikler olarak değerlendiremeyiz. Bu yüzden ekoloji mücadelesi, diğer bölgelerde ve alanlarda mücadele eden insanlar için de bir dayanışma ağı oluşturuyor.”

Son süreçte elde edilen kazanımların da bu dayanışma ağı üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kılıç, dayanışma ağının güçlendirilmesi ve ekolojik yıkıma karşı birlikte, örgütlü bir şekilde mücadele edilmesinin önemine dikkat çekti.