Latin Amerika’da son yıllarda demokratik ve sol partiler gerilerken, güvenlikçi, milliyetçi ve otoriter yönetimler belirgin bir yükseliş gösteriyor. Özellikle göçmen karşıtlığı ve demokratik kurumlara yönelik saldırılarla öne çıkan bu hükümetler, bölgede “aşırı sağ dalga” olarak nitelendirilen eğilimin bir parçası haline geldi. Tam da aşırı sağın kıtada yükseldiği bu süreçte Türkiye, savunma sanayii üzerinden askeri, ticari ve siyasi ilişkilerini hızla genişletiyor.

Kısaca hatırlamak gerekirse, Latin Amerika’da 20. yüzyılın sonuna kadar neredeyse hiçbir Türk şirketi bulunmuyordu. Arjantin’deki La Plata Ulusal Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Enstitüsünün 2023 yılında yayımladığı bir rapora göre, günümüzde yirmiden fazla Türk şirketi Latin Amerika’da başta otomotiv, madencilik ve taşımacılık sektörleri olmak üzere birçok alanda faaliyet gösteriyor.

AKP hükümeti, “2006 Yılı Latin Amerika Eylem Planı” kapsamında yaklaşık 20 ülkede büyükelçilik açtı ve ticaret hacmini 15 milyon dolara çıkardı. Son 2-3 yılda ise “askeri ve yüksek teknoloji” alanlarına yöneldi.

Latin Amerika politikası elbette birden fazla strateji üzerine kuruldu. İnşaat, enerji ve madencilik projelerinden yüksek gelir elde etmeye odaklanılırken, Batı’ya alternatif olarak Baykar, ASELSAN ve Otokar gibi savunma sanayii şirketleri öne çıkarıldı. Ham petrol, doğal gaz, lityum, bakır, gümüş ve altın açısından zengin olan Latin Amerika’yla geliştirilen iş birliği, Türkiye açısından aynı zamanda Batı ve ABD’ye bağımlılığı azaltma anlamına da geliyor.

ARJANTİN


Latin Amerika ülkelerinden Arjantin’de, 2023’ten bu yana Javier Milei’nin liberteryen-sağ çizgideki yönetimi iş başında. Göçmen karşıtı politikaları ve Batı dışı ortak arayışlarıyla dikkat çeken Milei döneminde Türkiye ile ilişkiler de ivme kazandı. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii ile Arjantinli INVAP arasında 2021 yılında imzalanan GSATCOM jeostasyoner uydu projesi, iki ülke arasındaki teknik iş birliğinin en somut örneklerinden biri.

Savunma ve yüksek teknoloji alanındaki bu adımların yanı sıra ekonomik ilişkiler de dikkat çekiyor. İki ülke arasında 1992’den bu yana yürürlükte olan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması, bu ilişkilerin temelini oluşturuyor. Sabancı Holding’e bağlı Kordsa ise 1990’ların sonunda Buenos Aires’te üretim tesisi kurmuştu.

2024 itibarıyla ikili ticaret hacminin 800 milyon doları aştığı belirtiliyor. Türkiye; otomotiv yan sanayi, makine, tekstil ve çimento gibi ürünlerde ihracat yaparken, Arjantin’den ise ağırlıklı olarak soya, mısır ve yağlı tohum ithal ediyor.

BREZİLYA


Brezilya ile Türkiye arasında 2022’de imzalanan savunma sanayii anlaşması, Eylül 2025’te Senato’dan geçti. Ortak üretimden bakım-onarıma, personel değişiminden üçüncü ülkelere satışa kadar geniş bir kapsamı bulunan anlaşma kapsamında Otokar, zırhlı araçlarını; ASELSAN ise çeşitli elektronik sistemlerini Brezilya pazarına sunuyor.

Askeri alandaki yakınlaşmanın ötesinde enerji ve ticaret ilişkileri de öne çıkıyor. Türk şirketi Karpowership’in Brezilya’daki faaliyetleri sürerken, 2024 yılında devlet enerji şirketi Petrobras ile doğal gaz alanında bir iş birliği anlaşması imzalandı.

Brezilya, Türkiye’nin Latin Amerika’daki en önemli ticaret ortaklarından biri olmayı sürdürüyor. Karma Ekonomik Komisyon toplantıları aracılığıyla tarım, lojistik ve yenilenebilir enerji gibi alanlarda da somut adımlar atılıyor.

EL SALVADOR


El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele’nin çete şiddetine karşı başlattığı sert politikalar ve mega hapishane projeleriyle gündeme gelen ülkede, Türkiye ile ilişkiler de ivme kazandı. Bukele’nin 2022’de gerçekleştirdiği Türkiye ziyaretinin ardından savunma ve ekonomi alanlarında yeni anlaşmalar gündeme geldi. 2025 yılında ise savunma sanayii iş birliği anlaşması meclisten geçti.

En dikkat çeken gelişme ise ekonomi alanında yaşandı. Yıldırım Holding’e bağlı Yılport, ülkenin iki önemli limanına (Acajutla ve La Unión) toplam 1,6 milyar dolarlık yatırım yapacağını açıkladı. Bu rakam, El Salvador tarihindeki en büyük özel sektör yatırımı olarak değerlendiriliyor.

Anlaşma kapsamında Yılport, Pasifik Okyanusu kıyısındaki Acajutla ve La Unión liman kentlerine yatırım yapacak ve bu limanları 50 yıl boyunca işletecek.

KOLOMBİYA


Gustavo Petro’nun sol hükümeti, “Total Peace” süreci kapsamında barış görüşmelerini sürdürürken, Türkiye ile savunma alanındaki temaslar da arttı. 2025’te savunma bakanlıkları arasında yapılan stratejik toplantılarda, Bayraktar TB serisi İHA’lara ilgi duyulduğu belirtildi.

Savunma gündeminin yanı sıra ekonomik ilişkiler de sessiz sedasız ilerliyor. Türkiye’nin And Topluluğu’ndaki gözlemci statüsü ve mevcut ticari anlaşmalar sayesinde inşaat, madencilik ve enerji sektörlerinde Türk şirketleri için yeni kapılar açılıyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi ise geçmiş yıllarda 1 milyar dolar seviyesine yaklaşmıştı.

ŞİLİ


ASELSAN’ın “bölgesel karargahı” olarak bilinen Şili, Türkiye’nin kıtadaki en önemli ortaklarından biri konumunda. Türkiye’nin Latin Amerika’daki en köklü savunma ortaklarından biri olan Şili’de ASELSAN, 2024 yılında Santiago’da bölgesel ofisini açtı. Şili donanmasının modernizasyon projelerine odaklanan bu ofis, 2011’den bu yana süren elektronik sistemler, radar ve haberleşme alanındaki iş birliğinin yeni bir halkası oldu.

Ancak ilişkiler yalnızca savunma alanıyla sınırlı değil. Türkiye ile Şili arasında 2011 yılında yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşması hâlâ önemini koruyor. Madencilik sektöründe, özellikle lityum ve bakır alanlarında Türk şirketlerinin ilgisi artarken, fındık üreticisi Balsu Gıda gibi firmalar da yatırım adımları attı.

THY FAKTÖRÜ

Öte yandan, El Salvador’da büyük liman anlaşmalarına imza atan Yıldırım Holding’in “bölgedeki en büyük Türk yatırımcı” olduğu belirtiliyor. Yıldırım Holding’in yanı sıra Global Ports Holding adlı Türk şirketi de Karayipler’de beş liman işletiyor.

Ayrıca Türkiye’nin Latin Amerika ve Karayipler bölgesinde 18 büyükelçiliği ile Brezilya’da bir başkonsolosluğu bulunuyor. Türkiye ile bölge arasındaki ilişkilerin derinleşmesinde önemli bir diğer faktör ise Türk Hava Yolları (THY). THY’nin Meksika, Brezilya, Küba, Kolombiya, Şili, Panama ve Venezuela’ya direkt uçuşları bulunuyor.

Türk devleti, geçen yıl sonu itibarıyla Türkiye’de faaliyet gösteren Latin Amerika ve Karayipler (LAK) sermayeli 688 şirket bulunduğunu, bu şirketlerin ülkedeki sermaye yatırım stokunun ise 3,4 milyar dolar olduğunu açıklamıştı.